Asistirane Reproduktivne Tehnologije u liječenju bračne neplodnosti

Mr sci Maja Šoć, embriolog

Specijalna Bolnica CODRA,

Centar za asistiranu reprodukciju (CCAR)

       Bračna neplodnost, definisana je od strane SZO kao stanje kada i nakon godinu dana kontinuiranih polnih odnosa, bez upotrebe kontraceptivnih sredstava, izostaje željena trudnoća. Sa tim u vezi, ispitivanje steriliteta neophodno je započeti kod svih parova koji u navedenom periodu ne ostvare trudnoću, dok je kod žena  starijih od 35 godina života sa ispitivanjem potrebno početi odmah, imajući u vidu da je prevalenca infertiliteta kod žena izmđju 35 i 45 godina duplo veća u odnosu na žene između 30-35 godina.

        Uzroci neplodnosti mogu biti brojni, pa ih kao takve možemo podijeliti na: muški faktor steriliteta, koji je zastupljen u oko 42%, i ženski faktor steriliteta koji je zastupljen u oko 40%. 10% pripada sterilitetu nerazjašnjenog porijekla (tzv. idiopatska neplodnost), dok preostali procenat čini zajednicki faktor neplodnosti, odnosno kada je neplodnost prisutna kod oba partnera.

        U uzročnike muskog steriliteta ubrajamo sve one činioce koji štetno utiču na sam proces spermatogeneze, činioce koji dovode do oštećenja izvodnih kanala i uzrokuju polnu disfunkciju, poremećaje na nivou hipotalamus-hipofiza, odnosno poremećaje u hormonskoj podršci spermatogeneze, zatim razne infekcije i imunološke uzroke. Kada govorimo o uzrocima ženske neplodnosti, najčešće je u pitanju: hronični izostanak ovulacije, začepljeni, odnosno neprohodni jajovodi i brojni drugi uzroci u koje spadaju: sterilitet ekstragenitalnog porijekla (disfunkcija drugih endokrinih zlijezda), zatim endometrioza, anatomske i funkcionalne anomalije i oštećenja ženskih reproduktivnih organa.

        Asistirana reproduktivna tehnologija (ART) predstavlja krunu u liječenju steriliteta i sprovodi se kao terapija neplodnosti tek kada ne postoji niti jedan drugi, jednostavniji način liječenja steriliteta, pa je prema tome za brojne parove i jedini put do roditeljstva. Ono što je karakteristično za sve postupke ART, jeste to da se temelje na poboljšanju prirodnih oplodnih mogućnosti jednog para, i kao takvi usmjereni su ka ostvarivanju kontakta jajnih celija i spermatozoida na taj način što skraćuju put do njihovog spajanja, odnosno dovode ih u neposredni kontakt. Suština svih postupaka Asistirane reprodukcije je izazivanje ovulacije i dopremanje pripremljenog sjemena u veću ili manju blizinu jajne ćelije u tijelu žene (što se postiže npr. inseminacijom), ili van tijela žene, i tada govorimo o vantjelesnoj oplodnji (VTO).

        Uobičajena pripremna faza podrazumijeva kontrolisanu ovarijalnu stimulaciju produkcije jajnih ćelija, nakon čega se možemo odlučiti za izvođenje jedne, od dvije procedure VTO.

        Prva metoda je konvencionalni IVF, odnosno, procedura koja podrazumijeva tkzv. „miješanje” jajnih celija supruge sa pripremljenim uzorkom sjemena supruga, gdje se spermatozoidima ostavlja mogućnost da sami nađu put do jajnih celija i fertilizuju ih. Međutim, za ovu proceduru neophodno je da budu ispunjeni određeni uslovi, a to su: da je nakon urađene aspiracije kod supruge dobijen veći broj jajnih ćelija, a da je, sa druge strane, spermogram supruga dobar, odnosno normalan.

        Druga metoda, odnosno metoda izbora u svim ostalim situacijama je mikrofertilizacija (intracitoplazmatska injekcija spermatozoida – ICSI). Ova metoda je značajno tehnički komplikovanija od već pomenute, a razlika je u tome što se čin spajanja spermatozoida i jajnih ćelija obavlja mikromanipulacijom. Tačnije, spermatozoid se pod kontrolom specijalnog sistema mikroskopa, aplicira direktno u citoplazmu jajne ćelije. Drugim riječima, ovdje se spermatozoidima ne ostavlja mogućnost da sami pronađu put kroz omotace jajne ćelije, već je to proces kojim upravlja embriolog. Ova metoda veoma je bitna u situacijama kada raspolažemo sa malim brojem jajnih ćelija i kod težih oblika muškog steriliteta, naročito kod pacijenata kod kojih je dijagnostikovana azoospermia (potpuni izostanak spermatozoida u ejakulatu). U tim situacijama procedura mikrofertilizacije obično je praćena aspiracionom ili otvorenom hirurškom biopsijom testisa (TESA/TESE), jer je to istovremeno i jedini način da se obezbijede spermatozoidi za oplodnju.

        Ono što je veoma važno napomenuti je to da godine starosti imaju velikog uticaja na ishod same procedure VTO, pa je tako, stopa ostvarenih trudnoća kod žena mlađih od 30 godina veća od 30%, dok je kod žena starijih od 40 godina ta stopa manja od 5%.  Takođe, važno je da znate i to da je trudnoća nastala vantjelesnom oplodnjom potpuno ista kao i svaka druga trudnoća nastala na prirodan način. Procedure vantjelesne oplodnje nažalost ne garantuju uspjeh i ponekada ih je potrebno ponoviti više puta kako bi se došlo do željene trudnoće i rođenja zdravog djeteta.

        Codra Centar za asistiranu reprodukciju (CCAR), kao najsavremeniji centar ovog tipa na Balkanu, okuplja veliki tim domaćih i inostranih specijalista, iz svih oblasti reproduktivne medicine, u cilju da svim svojim pacijentima pruži najsavremenije opcije iz oblasti Asistirane reproduktivne tehnologije, i sve to u prostoru koji je specijalno dizajniran, kako bi obezbijedio najbolji ishod, odnosno rođenje zdrave bebe. Zato, dragi budući roditelji, budite istrajni u svojoj namjeri i nemojte čekati, već se na vrijeme pozabavite svojim reproduktivnim zdravljem i ostvarite u najljepšoj životnoj ulozi, ulozi roditelja. Mi ćemo učiniti sve da vam u tome pomognemo.