Iz Instituta za javno zdravlje kažu da je evidentno interesovanje za vakcinaciju djevojčica uzrasta od 10 do 14 godina, te da očekuju da će ono biti još veće. Dr Snežana Šebek apelovala je na roditelje da vakcinišu djecu
Od februara ove godine do danas 612 dječaka primilo je HPV vakcinu, a ukupan broj vakcinisanih je 8.800 – podaci su Instituta za javno zdravlje (IJZ). Specijalistkinja pedijatrije dr Snežana Šebek kaže za Pobjedu da je takav odziv pohvalan, ali ne i dovoljan, dok su iz IJZ Pobjedi kazali da broj vakcinisanih dječaka raste, te da su ostvareni više nego zadovoljavajući rezultati kada je imunizacija HPV vakcinom u pitanju, uzimajući u obzir da nije obavezna.
Gimnazijalac Jovan, koji je bez razmišljanja primio HPV vakcinu, ispričao je Pobjedi da ne vjeruje u teorije zavjere, već nauci i ljudima koji su se školovali da učine svijet sigurnijim i boljim.
“Mislim da je to pitanje odgovornosti prema sebi i drugima. Oni koji nijesu odgovorni prema sebi moraju da misle na druge”, kazao je on.
Za njegov odgovoran odnos prema sebi, ali i drugima zaslužni su i njegovi roditelji koji su sa njim razgovarali o prednostima HPV vakcine, ali i informacije koje je tražio na internetu od provjerenih izvora.
Specijalistkinja pedijatrije dr Snežana Šebek Pobjedi je kazala da je broj imunizovanih dječaka HPV vakcinom pohvalan za početak, ali ne i dovoljan.
“Informisanost javnosti o HPV vakcinaciji u Crnoj Gori pokazuje određeni napredak, ali uvijek postoji prostor za poboljšanje. IJZCG i domovi zdravlja sprovode kampanju za promovisanje vakcinacije protiv HPV-a, ciljajući prvenstveno djevojčice i dječake do 18 godina, mada je kohortom zahvaćen i uzrast od 26 godina”, kazala je dr Šebek.
![](https://medicalcg.me/wp-content/uploads/2024/05/1716101310dot2ne0dsvrw29fo-i_1920x1280.jpg)
Snežana Šebek (Foto; Pobjeda)
Saopštila je da je do sada ukupan broj vakcinisanih HPV vakcinom – 8.800.
“Kampanje vakcinacije uključuju redovne i vanredne vakcinacije i edukativne aktivnosti koje naglašavaju značaj vakcine u prevenciji karcinoma grlića materice i drugih vrsta raka. Informacije o vakcinaciji su dostupne u zdravstvenim ustanovama i preko medija, ali iako postoji značajan trud u promovisanju HPV vakcinacije, rezultati pokazuju da informisanost i prihvaćenost još nijesu na zadovoljavajućem nivou, što ukazuje na potrebu za daljim radom na edukaciji i motivaciji stanovništva”, naglasila je dr Šebek.
HPV je jedan od glavnih uzročnika karcinoma grlića materice, što je jedan od pet vodećih uzroka malignih bolesti žena u Crnoj Gori. Broj oboljelih od raka grlića materice je Crnu Goru svrstao u neslavni evropski vrh obolijevanja i umiranja. Prema procjenama Svjetske zdravstvene organizacije za 2020. godinu Crna Gora ima najveću dobno standardizovanu stopu obolijevanja (26,2/100.000 žena) i umiranja (10,5/100.000 žena) od raka grlića materice u Evropi. Takođe, HPV nosi rizik i za muškarce. Dr Šebek je upozorila da je HPV virus najčešći izazivač anogenitalnog i orofaringealnog karcinoma kod dječaka.
“Podatak koji djeluje ohrabrujuće jeste da smo na dobrom putu od 2022. godine, da je 68 zemalja EU počelo vakcinaciju muškaraca, među kojima je i naša zemlja. Muškarci su najčešće asimptomatski prenosioci”, istakla je dr Šebek.
Efikasnost vakcine kod muškaraca je 90 odsto (makar 10 godina) i predstavlja primarnu prevencu malignih bolesti izazvanih ovim virusom. Dr Šebek je apelovala na roditelje da vakcinišu djecu.
“Zdravlje djece je u vašim rukama, a mi smo tu da vam pomognemo”, naglasila je ona.
Iz Instituta za javno zdravlje Pobjedi su kazali da broj dječaka koji su primili HPV vakcinu raste, ali da je procentualno mnogo više djevojčica koje su se zaštitile od oboljenja izazvanih humanim papiloma virusom.
Proces HPV imunizacije u Crnoj Gori počeo je 26. septembra 2022. godine, a Institut je odlučio da zbog najboljeg imunog odgovora vakcine prvo dobiju djevojčice od devet godina. Tada se Crna Gora pridružila grupi od oko 100 država svijeta koje tu djelotvornu i visokobezbjednu vakcinu primjenjuju već 15 godina, a u pojedinim zemljama je obolijevanje od raka, koji je uzrokovan infekcijom, gotovo iskorijenjeno.
Epidemiolozi IJZCG ističu da se vakcinacijom postiže najbolja zaštita od ozbiljnih bolesti, uključujući i rak grlića materice. Svaka vakcinisana djevojčica pomaže u kontroli širenja infekcije time što sama ne učestvuje u njenom širenju. HPV je toliko čest da će više od 80 odsto nevakcinisanih muškaraca i žena biti inficirano u nekom trenutku svog života. Polno prenosivi tipovi HPV-a posebno su zastupljeni među mladima do 25 godina. Djevojčica koja je vakcinisana prije nego što postane seksualno aktivna biće zaštićena od najčešćih i opasnih tipova virusa i neće dalje širiti virus na druge.
“HPV je takođe povezan sa rakom vulve, penisa, anusa, glave i vrata, kao i sa genitalnim bradavicama. Uvijek je bolje spriječiti HPV infekciju od kasnijih pokušaja liječenja bolesti koje ona izaziva”, piše u preporukama Instituta.
Iz IJZCG su Pobjedi kazali da su ostvareni više nego zadovoljavajući rezultati kada je imunizacija HPV vakcinom u pitanju, uzimajući u obzir da nije obavezna, tj. da ne postoji kazna za roditelje koji odbiju da zaštite svoje dijete ovom vakcinom.
“Prisutno je značajno interesovanje za vakcinaciju djevojčica uzrasta od 10 do 14 godina, tako da očekujemo da bude sve veće. Aktivna imunizacija protiv oboljenja izazvanih humanim papiloma virusom (HPV) se sprovodi kod djevojčica i dječaka uzrasta od devet do 14 godina (rođeni od 1. januara 2010. do 31. decembra 2015. godine) i ova grupa se smatra primarnom ciljnom za vakcinaciju. Od ukupnog broja djevojčica iz primarne ciljne grupe koje podliježu vakcinaciji imunizovano ih je oko 18 odsto, dok je procenat vakcinisanih dječaka 0,54 odsto”, kazali su iz ove institucije.
Naglašavaju da je Institut preduzeo brojne mjere kako bi istakli značaj imunizacije HPV vakcinom.
“Institut za javno zdravlje je sprovodio niz akcija i aktivnosti u vezi sa vakcinacijom protiv oboljenja izazvanih HPV-om, a sve nakon jula 2019. godine, kada je NITAG dao preporuke za uvođenje HPV vakcine u program vakcinacije u Crnoj Gori. Započeta je edukacija zdravstvenih radnika, ali je pandemija kovid-19 zaustavila aktivnosti na pripremi za početak HPV vakcinacije, da bi se opet pokrenule u novembru 2021. Nastavljena je edukacija zdravstvenih radnika, roditelja, uslijedili su stručni sastanci sa međunarodnim organizacijama i formirana nacionalna radna grupa za HPV vakcinaciju”, rečeno je iz IJZCG.
Takođe, aktivno je distribuiran promotivni materijal i odrađena je dodatna kampanja putem društvenih mreža i televizije.
![](https://medicalcg.me/wp-content/uploads/2024/05/1716101271jaf3cfvoqrvio5nq-i_1920x1280.jpg)
Željka Ralević (Foto: Pobjeda)
“Tokom evropske sedmice imunizacije organizovana je vanredna vakcinacija, kao i kampanja vikendima u domovima zdravlja širom Crne Gore (za primarnu ciljnu grupu, tj. za pedijatrijsku populaciju koja podliježe ovoj vakcinaciji – uzrast od devet do 15 godina), a za populaciju od 16 do 26 godina u ambulanti za imunizaciju (IJZ) i u opštinskim higijensko-epidemiološkim službama domova zdravlja”, kazali su iz Instituta za javno zdravlje.
Zdrava žena HPV izbaci iz svog organizma prosječno za dvije godine
Ginekološkinja u Domu zdravlja dr Željka Ralević istakla je da HPV pozitivnih žena u Crnoj Gori ima 14 odsto, a prema procjenama Globocana iz 2022. godine, broj novooboljelih žena od karcinoma grlića materice je 58 na godišnjem nivou.
“Nije nužno da žene koje su pozitivne na HPV razviju karcinom grlića, čak manje od jedan odsto je podatak kojim se barata u regionu. Bitno je raditi na imunitetu jer zdrava žena HPV izbaci iz svog organizma prosječno za dvije godine. Potrebne su redovne kontrole, PAPA test, kolposkopija. Ako je sve u redu, HPV se samo prati. Ukoliko dođe do razvoja promjena na grliću materice, one se hirurškim tehnikama uklanjaju i tako se onemogućava da dođe do nastanka karcinoma grlića materice”, pojasnila je dr Ralević i apelovala na žene da rade redovne ginekološke preglede.
Aktivna imunizacija u uzrastu do 15 do 18 godina
Aktivna imunizacija HPV vakcinom sprovodi se kod oba pola, uzrasta od 15 do 18 godina, kako bi se sustigao obuhvat ove vakcinacije.
“U ovoj grupi je vakcinisano 16,3 odsto djevojaka i 1,7 odsto momaka. Vakcinacija je moguća kod oba pola u uzrastu od 19 do 26 godina, s tim što se preporučuje osobama koje do tada nijesu stupile u seksualne odnose. U ovoj grupi je vakcinu primilo 3,6 odsto djevojaka i manje od jedan odsto momaka. Procenat vakcinisanih u grupi od devet do 26 godina (rođeni od 1. januara 1997. do 31. decembra 2015) kod osoba ženskog pola iznosi 10,6 odsto, dok kod osoba muškog pola iznosi 0,9 odsto”, podaci su Instituta za javno zdravlje.
Portal Analitika