AllReal – ZerroVirtual
U okviru projekta HealthTalk – Pametno zdravlje iz CG, kompanija MECOnet organizovala je događaj pod nazivom “AllReal – Zerro-Virtual”. Ova multimedijalna demon-stracija održana je 13. decembra 2025. godine u Tehnološkom parku Crne Gore u Podgorici.
Cilj je bilo predstavljanje sopstvenih istraživanja i inovativnih medicinskih prototipova koji integrišu vještačku inteligenciju i napredne sisteme prenosa podataka.
Publika je bila u prilici da se upozna sa načinom funkcionisanja AI podržanog monitora srčanog ritma i vitalnih parametara (CardiaMonit), inovativnim metodom, modelom, sistemom i prototipom za komunikaciju i obradu signala u donjem utrazvučnom području (CardiaWhisper), uređajem za brzu analizu stresa (StresDetector), kao i najtačnijim skenerom krvnog pritiska baziranim na analizi signala u tri domena (BPScanner). U edukativnom dijelu programa govorili su: prof. dr Radovan Stojanović, doc. dr Mihailo Vukmirović i prof. dr Vesna Miranović. Oni su ukazali na mogućnosti primjene vještačke intelegencije u medicini, prezentovali HealthTalk sistem inovacija i kreativne integracije u oblasti prenosnih medicinskih uređaja i ukazali na program i viziju Montenegro rhythm koncepta.
Kompanija MECOnet je, uz podršku Fonda za inovacije Crne Gore, predstavila funkcionalne uređaje koji su rezultat višegodišnjeg naučnog rada. U eri nadolazećeg uticaja i primjene inovativnih modela u svim životnim oblastima postalo je veoma izazovno uzeti učešća u davanju odgovora i ponuditi autentičnost kada je u pitanju makar i malo crnogorsko tržište.
Uz to, inovacije razvijene u Podgorici imaju potencijal da postanu globalno prepoznati proizvodi u službi humanijeg i efikasnijeg zdravstva.
Prezentacija je završena praktičnom demonstracijom u laboratorijama Tehnološkog parka, gdje su posjetioci, uključujući i predstavnike Ministarstva zdravlja, mogli lično testirati uređaje. Događaj je poslužio i kao platforma za povezivanje sa crnogorskim privrednim subjektima i najavu saradnje sa prestižnom berlinskom klinikom Charité. Najavljeno je i da će naredni koraci uključivati obuku medicinskog osoblja za korišćenje ovih tehnologija i razvoj sistema ranog upozorenja za kritične pacijente. Podršku u organizaciji skupa omogućio je Medikal.
Crna Gora kao čvorište visokih tehnolgija
Prof. dr Radovan Stojanović je u svom uvodnom izlaganju istakao da Crna Gora ne smije biti oslonjena isključivo na turizam i slične djelatnosti. On je ukazao na postojanje “ekscelentne omladine” i pametnih resursa koji mogu razvijati ogromnu oblast biomedicinskog inženjeringa – discipline koja je na Zapadu motor razvoja, a kod nas tek u povoju.
Vizija MECOnet-a je pretvaranje naučnog znanja u konkretne proizvode koji medicinsku pomoć čine dostupnom “iz džepa”, što značajno smanjuje pritisak na bolničke centre. Prvi autentično crnogorski prototip malog biomedicinskog uređaja projektovan je u periodu pandemije, kao odgovor na neophodnost preciznog mjerenja saturacije, temperature i srčanog ritma. To pokazuje da se u sferi malih biomedicinskih uređaja i kod nas radi kao u ostatku naprednog svijeta, te da perspektiva domaće škole biomedicinskih uređaja bez primjene Blue Tooth ili Wi-Fi tehnologije i te kako postoji.
Kao mala inovativna kompanija iz oblasti digitalne tehnologije, MECOnet je 2018. godine od strane naučnika i intuzijasta koji su shvatili da budućnost nauke i središta inovacija predstavljaju ovakve male ćelije. Posebnu oblast interesovanja predstavlja neinvazivna tehnologija biomedicinskih senzora.
Da primjena biomedicinskih uređaja može imati za plodno tle oblast kliničke kardiologije i aritmija pokazao je doc. dr Mihailo Vukmirović. On je objasnio elektronski koncept srca kao simfonije signala i istakao da su poremećaji ritma često neuhvatljivi standardnim metodama i da su novi, kontinuirani monitori ključni za dijagnostiku atrijalne fibrilacije, koja je glavni uzrok rane pojave šloga i jedan od glavnih problema savremenog zdravlja. Dr Vukmirović je naglasio značaj edukacije o zdravom stilu života koji podrazumijeva mediteransku ishranu i zdrav način mišljenja, ali i ukazao na neophodnost primjene novih tehnologija kod kojih EKG sistem predstavlja neprevaziđenu osnovu.
Sinhrono djelovanje svih aktera društva, kako je naglasio, predstavlja siguran put za uspjeh.
Prof. dr Vesna Miranović je naglasila da vještačka inteligencija (AI) u medicini ne zamjenjuje ljekara, već ga primorava na stalno usavršavanje kako bi mogao kontrolisati odluke algoritama. Telemedicina je apostrofirana kao jedini način da se prevaziđu nedostatak kadra i geografska razuđenost Crne Gore i u vezi s ovom tehnologijom očekuje se raspisivanje tenderske dokumentacije.
Vještačka inteligencija u ljekarskoj praksi
Prof. dr Vesna Miranović je istakla da primjena vještačke inteligencije u zdravstvu nije samo tehnološki trend, već neophodnost koja rješava probleme koje ljudski kapaciteti više ne mogu sami da savladaju.
AI algoritmi analiziraju ogromne količine medicinskih podataka, prepoznajući obrasce koji ljudskom oku često promiču (npr. suptilne promjene u EKG zapisima godinama prije pojave simptoma dijabetesa). Oni mogu poslužiti kao preventivna pomoć. Cilj AI u Crnoj Gori je prelazak na prediktivnu analitiku. Umjesto da liječimo posljedice, tehnologija treba da identifikuje pacijente u visokom riziku od kardiovaskularnih bolesti, koje su uzrok 58% smrtnih slučajeva u zemlji. Slično se očekuje i od sprovođenja skrininga i drugih digitalno potpomognutih akcija preventivne zaštite zdravlja.
Medicina budućnosti teži da bude prediktivna, preventivna, personalizovana i participativna (4P). To znači da svaki pacijent dobija lijek i dozu prilagođenu isključivo njegovom genetskom kodu i životnom stilu.
Poseban dio prezentacije bio je posvećen etičkim dilemama u vezi s primjenom vještačke inteligencije. S tim u vezi prepoznat je problem da ni sami programeri ponekad ne znaju kako je AI došao do određenog zaključka, što može narušiti povjerenje pacijenta u ljekara. Ipak, iako AI sugeriše dijagnozu, pravna odgo-vornost ostaje isključivo na ljekaru. U tom smislu osmišljen je “fail-safe” mehanizam koji podrazumijeva da AI nikada ne bi smio samostalno mijenjati terapiju bez konsultacije sa medicinskim osobljem. U skladu sa evropskim regulativama, naglašena je i važnost privatnosti. Pacijent mora biti partner koji razumije i pristaje na to da se njegovi podaci koriste u digitalnoj obradi.
– Vještačka inteligencija neće zamijeniti ljekare, ali će ljekari koji koriste vještačku inteligenciju zamijeniti one koji je ne koriste – jedna je od ključnih poruka skupa.
Testirana četiri inovativna uređaja
Cardia Monit: Prenosni monitor koji koristi AI za automatsku detekciju srčanih anomalija. Za razliku od komercijalnih pametnih satova, ovaj uređaj teži medicinskoj preciznosti i kliničkoj primjenjivosti.
Cardia Whisper: Inovativni sistem koji koristi ultrazvučne frekvencije (nečujne ljudskom uhu) za prenos medicinskih podataka. Ovo omogućava komunikaciju u uslovima gdje standardni bežični signali (Bluetooth, Wi-Fi) otkazuju ili su nepoželjni (npr. pod vodom ili u izolovanim objektima).
StresDetector: Uređaj koji mjeri psihofizičko opterećenje analizom biometrijskih signala, pružajući korisniku podatke o nivou stresa u realnom vremenu, što je ključno za prevenciju hroničnih oboljenja
BPScanner: Revolucionarni pristup mjerenju krvnog pritiska bez manžetne. Analizom signala u tri različita domena, ovaj skener omogućava neinvazivno i komforno praćenje pritiska, rješavajući mane tradicionalnih metoda.
Crna Gora kao polje testiranja
Iako Crna Gora predstavlja malo tržište, to u kontekstu vještačke inteligencije može da predstavlja prednost. Mali i povezan zdravstveni sistem, kako objašnjavaju stručnjaci, idealan je za implementaciju elektronskog zdravstvenog kartona, koji služi kao “rudnik zlata” za treniranje pametnih algoritama prilagođenih našoj populaciji. Na skupu je potvrđeno i da država prepoznaje značaj ove inicijative kroz novu Strategiju digitalnog zdravlja i planove za uvođenje naprednog informacionog sistema u saradnji sa stručnjacima iz Estonije.
Anita Đurović
