Alergije na koži

0
1289

alergijeAlergija je najčešće korišćeni naziv za promjene na koži koje karakterišu svrab, peckanje, crvenilo, perutanje, lak otok i osjećaj zategnutosti zbog suvoće. Promjene su akutne, subakutne, ali najčešće hronične i zahvataju površinski sloj kože (epidermis) i dublje slojeve (dermis).

Alergije mogu da budu izazvane brojnim faktorima, kao što su: kontakt sa zemljom, travom, pijeskom, gumom, plastikom, metalom (nikal, kobalt, hrom), vunom, sintetikom i hemikalijama sa kojima svakodnevno dolazimo u dodir, bilo da je riječ o poslu kojim se bavimo, ili sredstvima za ličnu higijenu.

U Crnoj Gori, zbog velike količine sunčevog zračenja (spektra UV zraka) i dugog toplog ljeta, veoma često se javlja i tzv. fototoksični alergijski dermatitis, u narodu poznat kao alergija na sunce.

Alergija na sunce ima karakterističnu kliničku sliku u vidu crvenih tačkica (papula), koje jako češu i to na fotoeksponiranim regijama (regije izložene suncu) kože kao što su: lice, vrat, dekolte, gornji ekstremiteti i šake. Ova vrsta alergije je češća kod osoba svjetlije puti, osjetljive tanke kože sa naglašenim kapilarima.

Alergije mogu da budu udružene sa polenskom kijavicom, alergijskim rinitisom, astmom, ili atopskim dermatitisom. U proljeće kada kreće vegetacija i raspršivanje polena, promjene na koži su intenzivnije, klinička slika ozbiljnija.

Alergije mogu da se jave od rođenja (najčešće od drugog  mjeseca života) – atopski dermatitis, pa do starije životne dobi (ekcem).

Atopski dermatitis se kod 60% pacijenata javlja u drugom mjesecu života, 30% kod djece do 5 godina, a samo 10% atopskih dermatitisa se javlja od 6-20 godine, i to češće kod muškog pola. S obzirom da je najčešći simptom svih alergija češanje i svrab, osnovno načelo glasi: Namaži kožu umjesto da je češeš! Češanje je inicirano nošenjem vunene odjeće, kupkama i sapunima koji isušuju kožu, boravkom u prirodi, mentalnim i psihičkim stresom. U ličnoj ili porodičnoj istoriji 2/3 atopičara imaju alergijski rinitis, polensku kijavicu, astmu.

Ekcem (Majasil-Firciger), najčešće je kontaktnog karaktera, iniciran spoljašnjim stimulansima. Riječ ekcem potiče od grčke riječi Ekzein (proključati, provrijeti). U kliničkoj slici dominiraju nekoliko simptoma kao što su: crvenilo praćeno svrabom, vodeni plikčići, gruba koža sa ragadama – pukotinama. Promjene su najčešće na licu, šakama (dlanovi, prostor između prstiju), lakatne i zatkoljene jame, spoljašnje strane donjih ekstremiteta. Ukoliko dođe do sekundarne bakterijske ili virusne infekcije, promjene su praćene vlaženjem i stvaranjem plikova i krasta. Sve promjene mogu da budu praćene pojačanim znojenjem, nervozom, gubitkom koncentracije i poremećajem sna.

Fototoksične alergije su najčešće kod osoba osjetljive puti, tanke atrofične kože sa naglašenim kožnim crtežom i kapilarima. Toksialergijske promjene se javljaju kao posljedica uzimanja ljekova.

Osobama sa alergijskim manifestacijama bilo kojeg tipa treba skrenuti pažnju da pretjerano kupanje alkalnim sapunima i kupkama isušuje kožu i pojačavaju svrab i perutanje. Treba izbjegavati sintetičku i vunenu odjeću, grube uštirkane tkanine tamnih boja. Savjetuje se nošenje slojevite  pamučne odjeće, jer znojenje pojačava ili izaziva svrab i napetost. Izbjegavati boravak u prirodi i kontakt sa zemljom, travom, pijeskom. Nositi bijele pamučne rukavice da bi se izbjegao kontakt sa alergenima.

S obzirom da je osnovni pokretač kliničkih manifestacija svrab, u terapiji se uvode antihistaminici – ljekovi koji ublažavaju osjećaj svraba.

Ukoliko je slika blaža treba mazati fluorisane kortikosteroide u tankom sloju par dana, sa postepenim ukidanjem. Kod težih formi treba uvesti i kortikosteroide per os (na usta), takođe sa postepenim snižavanjem doze. Kožu prati uljanim rastvorima sa češćim zamašćivanjem kože indiferentnim kremama (emoliens, galasana, lekobaza).

 

Dr Svetlana Vučeković
PZU Med Tim, Podgorica