Ishrana starih (II)

0
617

Predložene vrijednosti su dovoljne za očuvanje mineralne gustine kostiju femura, vratne i lumbalne kičme, kao i za redukciju stope fraktura. Dnevni unos veći od 2000mg/dan se ne prepeoručuje, jer je pokazano da izaziva neželjena dejstva. To uključuje mliječno-alkalni sindrom, pojavu bubrežne kalkuloze kod osoba sklonih  hiperkalciuriji i poremećaj absorpcije nekih minerala: gvoždja, cinka, magnezijuma.

Potencijalni koristan efekat kalcijuma u odnosu na druge zdravstvene probleme je u smanjivanju hipertenzije, smanjivanju rizika za karcinom kolona, iako za to postoji mali broj dokaza.

Bakar

Starenje je parćeno povećanim koncentracijama bakra u orgnizmu iako je to nedovoljno opisano.  Defict je rijedak i opisan je samo kod osoba koje su na totalnoj parenteralnoj ishrani. Preporučeni dnevni unos bakra od 1,3 mg/dan  je dovoljan. Unos od 1,3-1,5 mg/dan bi bio adekvatan za stare osobe.

Hrom

Hrom je koenzim za insulin i neophodan je za normalan metabolizam lipida i glukoze.  Pokazano je da se nivo hroma u tkivima smanjuje sa starošću. Suplementacija hromom  od 200-250 μg/dan  dovodi do  poboljšanja intolerancije na glukozu, insulinskog odgovora i normolipemije kod starih. Međutim, ravnoteža hroma kod starih se postiže pri unosu od 50 μg/dan.

Gvožđe

Apsorpcija i hem i ne-hem gvožđa iz hrane se u starosti ne mijenja. Postoje podaci da se serum feritin kod starijih muškaraca povećava. Međutim, kod starih je teško interpretirati vrijednosti  serum feritina, jer  često prisutni inflamacioni proces  povećava njegovu vrednost. Pošto je gvožđe pro-oksidantni mikronutrijent potrebno je ispitati  da li sa starošću dolazi do akumulacije gvoždja u organizmu i da li postoji veza izmedju nivoa gvoždja i hroničnih oboljenja. U slučaju kada ne postoji proces koji bi inicirao povećani  gubitak gvoždja iz organizma preporučeni dnevni unos od 10 mg/dan bi bio adekvatan za populaciju starih.

Magnezijum

Prema dosadašnjim istraživanjima pokazano je da je nivo magnezijuma u ishrani starih ljudi u okviru preporučenih vrijednosti, a preporučene vrijednosti su 225-280 mg/dan.

Selen

Selen ima važnu antioksidantnu ulogu i esencijalan je za funkciju glutation peroksiadze.  Smatra se da je deficit selena čest u populaciji starih osoba, iako su sindromi vezani za njegov deficit  veoma retki (kardiomiopatija, abnormalnosti na noktima, miopatije). Nedostatk selena se povezuje sa pojavom nekih karcinoma i imunosupresijom. Dosadašnja istraživanja su pokazala da je nivo selena u serumu starih osoba  manji nego u serumu osoba ispod 60 godina života. Međutim, preporuke i za odraslu populaciju se ne razlikuju u odnosu na preporuke za populaciju starih  i iznose 50-70 μg/dan.

Vitamin B6

Deficit vitamina B6  je pokazan kod alkoholičara i značajan je u razvoju poremećaja kognitivne funkcije, neuropatija i vjerovatno kardiomiopatija. Najčešće se javlja u industrijalizovanim zemljama.

Vitamin B12

U populaciji starih, deficit vitamina B12  ima veliku prevalenciju. Najnovija istraživanja pokazuju da postoji malabsorpcija kobalamina iz hrane. Supoptimalna apsorpcija vitamina B12 koji je vezan u kompleks sa proteinima  je multifaktorijelne etiologije i uključuje atrofični gastritis, ljekove supresore gastrične kisjeline i infekcije gastrointestinalnog trakta. Deficit kobalamina se ispoljava ne samo u vidu  hematoloških manifestacija već i u obliku senzornih i motornih neuroloških poremećaja i gubitkom pamćenja. Apsorpcija i metabolizam  kristalnog vitamina B12  je nepromijenjena kod starih.  Kristalni vitamin B12 se apsorbuje normalno čak i u uslovima atrofičnog gastritisa, pa im se savjetuje da se potrebe za vitaminom B12 obezbijede kroz unos suplemenata ili obogaćene hrane kako bi se zadovoljio preporučeni dnevni unos od 2,5 μg/dan. Nedostatak i folata i kobalamina dovodi do hiperhomocistenemije koja može uticati na razvoj ateroskleroze. Povećani nivo homocisteina  tri puta povećava rizika za pojavu infarkta miokarda  kod muškaraca srednjih godina i kod starih. Oralna suspstituciona terapija od 1 mg dnevno  zadovoljava potrebe.

Vitamin D

Postoje brojni razlozi koji dovode do neadekvatnog unosa vitrmina D  kod starih, kao što su neizlaganje suncu, neadekvatan odgovor kože  na sunce, smanjena apsorpcja  ili hidroksilacija vitamina D. Riba i meso su značajan izvor ovog vitamina, kao i obogaćene namirnice, npr. mlijeko i mliječni  proizvodi. Na osnovu dosadašnjih rezultata istraživanja, predloženo je da unos vitamina D bude 10-20 μg/dan u cilju očuvanja optimalne gustine kostiju.

I na kraju bih dodala da ono što je zajedničko za dugovječne ljude je: konstantna fizička aktivnost (najmanje 30 min), 8-10 sati noćnog spavanja, takođe popodnevno spavanje, ishrana bogata povrćem, mliječnim proizvodima, nisko masnim sirevima, čaj, jedna čaša crnog vina i druženje.

Dr Marija Mrdak, specijalista higijene
Institut za javno zdravlje