Uticaj mikrotalasnog zračenja na zdravlje

0
1025

Mikrotalasno zračenje je dio elektromagnetnog spektra. Spada u grupu nejonizujućih zračenja. Mikrotalasna polja emituju radarski sistemi, sistemi za telekomu­nikaciju u prijemu i predaji poštanskih informacija, televiz­ijskog i radio programa, televizijske antene, mobilni telefoni, televizori, kompjuteri, mikrotalasne peći u domaćinstvu itd. Zbog savremenog načina života ljudi su stalno izloženi djelovanju elektromagnetnih polja. Sa razlogom se postavlja pitanje koliko to štetno utiče na zdravlje.

Eksperimentalni rezultati i klinička ispitivanja ukazuju na specifične uticaje mikrotalasnog zračenja na biološke sisteme. Zračenje izaziva oštećenja tkiva i poremećaje funkcija mnogih organskih sistema, čak djeluje i na genetski materijal. Oštećenja nastaju pri dugotrajnoj izloženosti mikrotalasnim poljima. Promjene izazvane zračenjem ponekad su diskretne i nespeciične, slične promjenama koje nastaju pri dejstvu drugih agensa. Često su latentne i mogu se manifestovati tek kada se naruši ravnoteža sistema. Uvijek su kumulativne, a efekte je moguće očekivati nakon dugotrajnog izlaganja ili u nared­nim pokoljenjima. Zbog toga se efektima mikrotalasnog zračenja ne poklanja odgovarajuća pažnja, a mogući štetni uticaji se zanemaruju.

Organizam je najosjetljiviji na vanjske uticaje u periodu rasta i razvoja zbog intenzivne diobe ćelija, nepot­pune diferenciranosti i nedovoljno razvijenih regulacionih zaštitnih mehanizama. Eksperimenti na životinjama poka­zali su da izlaganje mikrotalasnom zračenju u ranom periodu izaziva usporenje rasta, smanjenje metabolizma, zaustavljanje diferencijacije ćelija i smrt embriona u zavis­nosti od ukupno apsorbovane doze.

Testisi, zbog visokog stepena ćelijske diobe, takođe pokazuju izuzetnu osjetljivost na mikrotalasno zračenje. Zračenje smanjuje reproduktivnu sposobnost životinja, a dugotrajna ponavljana zračenja kod miševa dovode do potpune sterilnosti. Otkriveni su i mutageni efekti niskih doza zračenja.

Biohemijska, histološka i funkcionalna ispitivanja ukazuju na oštećenja centralnog nervnog sistema. Na mikrotalasno zračenje posebno je osjetljiv hipotalamus. Hipotalamus je odgovoran za regulaciju mnogih fizioloških procesa, pa se pretpostavlja da su neki poremećaji funkcija drugih sistema posljedica promjena u njihovoj centralnoj

kontroli. Ispitivane su više integrativne funkcije mozga i ustanovljeno je da je kod zračenih životinja došlo do poremećaja u radnoj memoriji i učenju.

Upozoravajući su rezultati koji ukazuju na povećanje ekspresije onkogena C-fos koji učestvuju u kontroli rasta ćelije. Kratkotrajne pojave nekih C-fos onkogena dobijene su kod ljudi koji su bili na malim distancama od izvora mikrotalasnog zračenja kao što su ekrani person­alnih kompjutera i televizora, mikrotalasne peći i mobilni telefoni.

Posebno rizičnoj grupi pripadaju ljudi koji su profesionalno izloženi zračenju. Pri dugotrajnom, višegodišnjem izlaganju uticaju zračenja kod njih su uočeni: poremećaj pažnje, smanjenje koncentracije, teškoće u pamćenju, pospanost, glavobolja, kao i značajne promjene bioelektrične aktivnosti kore velikog mozga registrovane na EEG-u.

Život savremenog čovjeka lakši je i komforniji zahvaljujući razvoju tehničkih dostignuća, ali je njegovo zdravlje istovremeno ugroženo štetnim djelovanjem elektromagnetnih polja. To se teško može izbjeći, ali je dobro imati svijest o tome i izbjegavati izlaganja zračenju kad god je moguće. Zbog toga je uticaj mikrotalasnog zračenja u današnjem svijetu istovremeno i medicinski i ekološki problem.

 

Piše: prof. dr Mara Drecun