Institut za javno zdravlje Crne Gore objavio je 4. jula 2025. upozorenje o rizicima nitrita u vodi za piće, uz preporuke za zaštitu zdravlja. Nitriti su, kako je objašnjeno, hemijska jedinjenja prisutna u niskim koncentracijama u prirodnom ciklusu azota i postaju opasni po zdravlje kada njihove koncentracije u vodi za piće premaše preporučene granice, obično zbog zagađenja iz poljoprivrednih otpadnih voda, neispravnih septičkih jama ili industrijskog otpada. Povišeni nivoi nitrita predstavljaju ozbiljan zdravstveni rizik, posebno za osjetljive grupe:
- Odojčad mlađu od 6 mjeseci: Čak i male količine nitrita mogu izazvati methemoglobinemiju („sindrom plave kožeˮ). Ovo je stanje u kojem hemoglobin gubi sposobnost prenošenja kiseonika, što može dovesti do gušenja ili, u najtežim slučajevima, smrti.
- Trudnice: Nitriti mogu izazvati methemoglobinemiju kod majke, proći kroz placentu i uzrokovati štetu fetusu, potencijalno dovodeći do pobačaja ili drugih komplikacija.
- Imunokompromitovane osobe i stariji: Ove grupe teže eliminiraju nitrite, što povećava rizik od negativnih efekata.
- Opšti rizik: Nitriti se u organizmu mogu pretvoriti u nitrozamine, potencijalno kancerogene supstance.
Zbog nestabilnosti nitrita u vodi, gdje na njihovu koncentraciju utiču temperatura, pH vrijednost i organske materije, brzo otkrivanje i reagovanje su ključni. Institut preporučuje sljedeće mjere u slučaju kontaminacije:
- Zabrana upotrebe zagađene vode: Voda nije bezbjedna za piće, kuvanje, pranje sirovih namirnica, pravljenje leda, pripremu adaptiranog mlijeka, kupanje odojčadi, pranje zuba ili posuđa (posebno dječjih flašica). Kuvanje ne uklanja nitrite, a može povećati njihovu koncentraciju zbog isparavanja.
- Korišćenje alternativa: Preporučuje se flaširana voda ili voda iz provjerenih izvora vodosnabdijevanja.
- Praćenje obavještenja: Lokalne zdravstvene institucije i vodovodi pružaju ažurirane informacije o kvalitetu vode i potrebnim mjerama.
IJZ naglašava važnost pravovremenog djelovanja i praćenja preporuka kako bi se zaštitilo zdravlje, posebno najosjetljivijih grupa, te poziva građane da se informišu putem zvaničnih kanala komunikacije.
IJZCG
