Evropska nedjelja prevencije raka grlića materice obilježava se od 20. do 26. januara sa ciljem podizanja svijesti o rasprostranjenosti ovog oboljenja, faktorima rizika i značaju preventivnih programa u okviru zdravstvenog sistema Crne Gore – Nacionalnog programa za rano otkrivanje raka grlića materice i HPV programa vakcinacije, saopšteno je iz Instituta za javno zdravlje (IJZ).
Kako su naveli u saopštenju, rak grlića materice jedan je od vodećih uzroka obolijevanja i umiranja od malignih bolesti u ženskoj populaciji Crne Gore.
-Ova činjenica izaziva ozbiljnu zabrinutost imajući u vidu da je rak grlića materice visoko preventabilna bolest – naglasili su iz IJZ.
Prema podacima Kliničkog centra Crne Gore, tokom 2023. godine Onkološkom konzilijumu su prikazane 93 novooboljele žene.
-Kod 57 žena (61 odsto) rak grlića materice je otkriven u inoperabilnom stadijumu bolesti, što ukazuje da se u najvećem broju slučajeva bolest dijagnostikuje kada je uznapredovala, kada liječenje postaje otežano i neizvjesno, što smanjuje šanse za izlječenje – kazali su oni.
Značajno smanjenje obolijevanja i umiranja se, kako su dodali iz IJZ, postiže masovnim korišćenjem dostupnih preventivnih mjera – Nacionalnog programa za rano otkrivanje raka grlića materice i HPV programa vakcinacije.
Kako su pojasnili iz IJZ, skrining raka grlića materice je preventivni pregled koji omogućava otkrivanje promjena na grliću materice, koje mogu dovesti do raka.
-Ukoliko se skrining pregledom otkrije maligna bolest, velika vjerovatnoća je da je u ranoj fazi, jer još uvijek nisu prisutni simptomi i znaci raka. Rak grlića materice se može potpuno izliječiti ukoliko se otkrije u ranoj fazi – naglasili su u saopštenju.
Ciljnu grupu čine žene bez simptoma ove bolesti, koje imaju između 30 i 50 godina.
HPV vakcinacija predstavlja specifičnu mjeru primarne prevencije koja značajno smanjuje rizik od razvoja prekanceroznih promjena i raka grlića materice.
-HPV vakcinacija za djevojčice započela je u Crnoj Gori u septembru 2022. godine, dok je od februara 2024. godine dostupna i dječacima. Primarna ciljna grupa za vakcinaciju su djevojčice i dječaci uzrasta od devet do 14 godina, kada je primjena vakcine najdjelotvornija. Vakcinacija je dostupna i za uzrasne grupe od 15 do 18 godina, kao i od 19 do 26 godina – naglasili su iz IJZ.
Kako su podsjetili, od početka vakcinacije, u našoj zemlji je vakcinisano 9.500 djevojčica/djevojaka i 2.000 dječaka/mladića.
Kako su zaključili, rak grlića materice može se spriječiti izbjegavanjem stupanja u seksualne odnose u ranoj životnoj dobi, upotrebom kondoma naročito kada je u pitanju novi ili nepoznati partner, HPV vakcinacijom, olaskom na redovne ginekološke preglede i aktivnim učešćem u organizovanom skrining programu raka grlića materice.
