Transfuzijske transmisivne bolesti

0
1154

transfuzijaKrvlju prenosive, transmisivne bolesti, predstavljaju veliku grupu infektivnih oboljenja čiji se uzročnici nalaze u krvi i putem nje se mogu prenijeti na drugu osobu.

PROBLEM TTI ZAVISI OD:

– zastupljenosti infektivnog agensa u populaciji,

– postojanja ili odsustva imuniteta primaoca  krvi,

– kvalitetnog izbora DDKa,

– kvaliteta testiranja i izbora testova na transmisivne bolesti,

– broja transfundovanih jedinica pacijentu.

KARAKTERISTIKE INFEKTIVNOG AGENSA

– uzročnik se nalazi u krvi,

– dug period inkubacije,

– asimptomatski tok bolesti,

– kliconoštvo po ozdravljenju,

– prenos seksualnim kontaktom,

– preživljavanje u konzervisanoj krvi i komponentama krvi,

– broj uzročnika u jedinici krvi dovoljan da nadvlada imuni sistem primaoca.

U avgustu 2009. godine članovi Komiteta za transmisivne bolesti AABB identifikovali su 68 agenasa i podijelili ih u 5 grupa:

– PRIONI,

– VIRUSI,

– BAKTERIJE,

– RIKECIJE,

– PROTOZOE.

Ozbiljna prijetnja bezbjednosti krvi je širenje „emerging“ i „re-emerging „ patogena” novih i prijetećih infekcija, jače virulencije, rezistentnih na dosadašnju terapiju.

Samo neki od uzročnika imaju veliki javno-zdravstveni problem, pa je u službama transfuzije krvi zakonom  obavezno testiranje na viruse hepatita B i C, retrovirusa –HIV  i uzročnika sifilisa Treponemu palidum.

PRIONI

Su subvirusne čestice, izazivači sporih infekcija, kobnih neizlječivih bolesti: Creutzeldt-Jakobs disease (CJD), varijante v JCD, Kuru , Gerstman-Štrojsler-Šajkner sindrom , BSE – bolest ludih krava i Fatalna porodična insomnija. Bolest nastaje unošenjem zaraznog priona, kalupa koji indukuje kaskadnu promjenu i rezultira spužvastom degeneracijom mozga. Bolest se prenosi peroralno, krvlju i krvnim komponentama prilikom transplantacije rožnjače, dure mater , primanja hormona rasta , vakcine protiv bjesnila i insulina. Dokazani su slučajevi prenosa transfuzijom  krvi koja nije deleukocitovana i zbog duge inkubacije dokazana postmortem. Prioni su najveća prijetnja transfuzijama zbog nepouzdanog otkrivanja, nedostatka lijeka i učinkovitih testova, nepoznavanja načina djelovanja i reprodukcije, pa borba protiv njih podrazumijeva mudru upotrebu krvi, smanjenje broja transfundovanih jedinica krvi, selekciju davaoca, trombocitaferezu, leukoredukciju jedinica krvi i prion redukujuće filtere za eritrocite.

BAKTERIJSKE INFEKCIJE

Bakterijske infekcije su najznačajnija nus pojava transfuziološkog liječenja i najznačajniji uzrok smrti. Trombocitne transfuzije imaju znatno veći rizik od eritrocitnih zbog temperature skladištenja . Dijagnoza se potvrđuje izolacijom bakterije iz komponente krvi i bolesnikove krvi. Skrining test koji se koristi je Bact/Alert, koji se zasniva na kolorimetrijskom pristupu – promjeni boje senzora u prisustvu CO2, koji proizvode mikroorganizmi u test uzorku. Prevencija bakterijske infekcije provodi se sukcesivnom primjenom više postupaka: 1. anamnestičkim ispitivanjem i selekcijom davaoca; 2. pravilnim čišćenjem i dezinfekcijom kože ruke na mjestu venepunkcije smanjuje kontaminaciju za 70%; 3. preusmjeravanjem prvih 40ml u dodatnu vrećicu smanjuje kontaminaciju do88%; 4. proizvodnja krvnih pripravaka bez  dodira sa vazduhom i  okolinom  u aseptičnim uslovima; 5. bakteriološka ispitivanja koncentrata trombocita i 6. kliničko praćenje nakon transfuzije “Follow up“ 5 godina.

VIRUSI

WEST NILE VIRUS – virus Zapadnog Nila, čiji je rizik prenosa transfuzijom krvi 2000 puta veći nego HIV I HCB, a 200 puta od HEB -1:350 000 donacija. Dokazani su slučajevi transmisije virusa transfuzijama krvi sa  znacima febrilne bolesti i meningoencefalitisa u svijetu, ali ne i u Evropi. Ova bolest je pokazala nužnost  obnavljanja upitnika za davaoce krvi, dobre anamnez , ne uzimanje krvi od davalaca krvi četiri nedjelje po povratku iz endemskih područja, NAT testiranje i inaktivaciju patogena.

DENGA virus – dokazani prenos transfuzijom u endemskim područjima, kod primaoca  eritrocita i zamrznute svježe plazme, kao i poslije transplantacije kosne srži. Bolest se ispoljava kao denga šok, hemoragična groznica, “break bone fever“, zarazna tropska bolest, jedna od 16 najviše zanemarivanih, sa porastom incidence 30 puta u zadnjih 50 godina. Period isključivanja davaoca je dvostruko veći od perioda inkubacije.

PARVO B-19  najmanji virus  bez omotača, citotoksičan za ćelije eritrocitne loze, preživljava u komponentama krvi i ZSP, u literaturi opisano 12 slučajeva prenosa. Preporuka NAT  testiranje i GAMA zračenja u borbi protiv virusa.

EBV (EBSTEIN BARR VIRUS) je limfotropni herpes virus koji se prenosi transfuzijom krvi, transplacentarno i transplantacijom, naročito ugroženi imunosuprimirani . Zbog nepostojanja terapije, prevencije ni licenciranih testova, preporučuje se deleukocitiranje (afinitet virusa za B limfocite) i redukcija patogena u procesu frakcionisanja.

SARS virus (SEVER ACUTE RESPIRATORY SINDROM ) je korona virus  koji preživljava u krvi na temperaturi frižidera 21 dan, ali slučajevi prenosa virusa transfuzijom nijesu dokazani. Preporuka je da se odbijaju davaoci  4 nedjelje po dolasku iz SARS – om pogođenih područja. Testovi koji se koriste za otkrivanje virusa su RT-PCR, ELISA i test imunofluorescencije.