Kasne-hronične komplikacije šećerne bolesti

retinopathyNekontrolisana ili slabo kontrolisana šećerna bolest, u kojoj se tokom dugo godina održavaju visoke vrijednosti glikemije sa čestim ketoacidozama, dovodi do pojave čitavog niza veoma ozbiljnih poremećaja od kojih su najvažniji:

– Oštećenje očiju,

– Oštećenje bubrega,

– Oštećenje srca,

– Oštećenje nervnog sistema.

Nažalost, mnogi mladi ljudi oboljeli od šećerne bolesti, dok su još puni snage i života, misle da se njima te komplikacije ne mogu ili neće desiti. To je često samoobmana koja kada postane stvarnost pokazuje svu svoju težinu. Jasno je da se tada znatno manje može učiniti, nego da se počelo na vrijeme realno misliti o onom što je neminovno. Ako se ne postigne dobra regulacija bolesti, ako se visoke vrijednosti glikemije održavaju u dužem vremenskom periodu, ako se često javljaju ozbiljni poremećaji kao što je ketoacidoza, budući problemi se ne mogu zaobići! Oni dolaze veoma brzo i, obično, nažalost, rijetko kad pojedinačno.

Postoje sasvim realni dokazi da se ovi problemi mogu spriječiti ili odložiti na kasnije godine života, ako se postiže dobra kontrola šećerne bolesti, ako se oboljeli odgovorno ponaša pridržavajući se najvažnijih principa ishrane, insulinske terapije, fizičke aktivnosti i samokontrole. Nada postoji, ona je sasvim realna ako oboljeli ovlada šećernom bolesti, a ne ona njim. Da bi se shvatila suština problema hroničnih komplikacija, pokušaćemo da jednostavno prikažemo promjene na sitnim krvnim sudovima (mikroangiopatija) i velikim sitnim krvnim sudovima (makroangiopatija). Te promjene stoje u pozadini svih komp­likacija koje se javljaju poslije dužeg trajanja šećerne bolesti.

OŠTEĆENJA SITNIH KRVNIH SUDOVA

Kada se dugo vremena održavaju viskoke vrijednosti glikemije doći će do oštećenja sitnih krvnih sudova. Kao rezultat oštećenja sitnih krvnih sudova očiju, srca i bubrega, dolazi do ozbiljnih oboljenja ovih organa, karakterističnih za šećernu bolest. Usled oštećenja sitnih krvnih sudova kože i nogu, kao i nervnog sistema, javiće se problemi i na njima.

Visoki nivo glukoze u krvi dovodi do promjena forme eritrocita (crvenih krvnih zrnaca), koji postaju zadebljani i kruti, gube elastičnost i ne mogu da se stegnu i suze pri prolasku kroz sitne krvne sudove. Kada stvrdnuta crvena krvna zrnca pokušavaju da prođu kroz sitni krvni sud, ona ga još više oštećuju. Krvni sud postaje slab i porozan (propustljiv). Glukoza, takođe, dovodi do oštećenja zida sitnih krvnih sudova.

OŠTEĆENJA VEĆIH KRVNIH SUDOVA

Visoke vrijednosti glikemije koje se održavaju u dužem vremenskom periodu, dovode do oštećenja i većih krvnih sudova. Kao posledica ovoga može doći do visokog krvnog pritiska, zade­bljanja zidova arterijskih krvnih sudova, srčanog udara i moždanog udara, slabe cirkulacije u nogama i rukama.

Crvena krvna zrnca, tvrda usled visokih koncentracija glukoze, prilikom prolaska kroz krvne sudove oštećuju unutrašnju stranu njihovog zida dovodeći do stvaranja ožiljaka na tim mjestima. Tako i veći krvni sudovi postaju kruti i čvrsti. Masne čestice holesterola hvataju se na mjestima stvorenih ožiljaka, stvarajući naslage koje su u početku pretežno uzdužne, lako uzdignute žućkaste pruge na unutrašnjoj površini krvnog suda. Sastavljene su od nagomilanih masnih materija pa se zato i nazivaju masnim prugama. Vremenom se na ovim mjestima razvijaju tzv. fibrozne ploče, ateromi ili plakovi koji se sastoje od čaure sastavljene od vezivnog tkiva, u čijoj se unutrašnjosti nalaze nagomilane masne materije i drugi produkti koji nastaju raspadanjem takvog plaka. Fibrozni plakovi imaju izgled čvrstih naslaga koje strče u lumen krvnog suda i dovode do njego­vog sužavanja. Na tim mjestima vrtlozi u krvnoj struji dovode do stvaranja krvnih ugrušaka. Na taj način dolazi do ozbiljnog suženja i začepljenja, zjapa krvnog suda, sa smetnjama u proticanju krvi. Usled povećanog otpora krvi pri prolasku kroz takva suženja, srce mora da radi pojačano kako bi savladalo otpor, što dovodi do povećanja krvnog pritiska.

KOMPLIKACIJE NA OČIMA – RETINOPATIJA

Promjene na očnom dnu (retini) u toku šećerne bolesti predstavljaju jednu od najčešćih komplikacija ove bolesti. Promjene se javljaju na sitnim krvnim sudovima, ali i na samom tkivu očnog dna (retinopatija). Uzrok ovim promjenama jesu metabolički poremećaji koji postoje kod šećerne bolesti i promjene na sitnim krvnim sudovima. Može se slobodno reći da sve promjene na očnom dnu, u toku šećerne bolesti, počinju od promjena na sitnim krvnim sudovima, na koje se kasnije nadovezuju ostale promjene u tkivu retine i staklastom tijelu. Ako se ne liječe, ove promjene mogu dovesti do ozbiljnog oštećenja vida, pa čak i do slepila. Razlikuju se dva klinička stadijuma kroz koja prolazi retinopatija: