Rak pluća

0
816

Šta treba da znamo o raku pluća

O raku uopšte

U zdravom organizmu obnavljanje ćelija je stalan proces koji je strogo kontrolisan. Ponekad postoji grupa ćelija koja se nekontrolisano dijeli i stvara izraslinu koju nazivamo TUMOR.

Tumori mogu da budu „dobroćudni” (benigni) ili „zloćudni” (maligni), među kojima je rak – kancer najčešći. Rak je grupa različitih oboljenja sa nedostatkom kontrole dijeljenja ćelija i sposobnošću da se dio ćelija putem krvi i limfe raznese u druge djelove organizma, gdje se stvaraju nove kolonije – metastaze. Karcinom pluća je jedan od vode­ćih uzroka smrti širom svijeta. Broj ljudi koji umiru od karci­noma pluća pokazuje značajni rast tokom poslednjih dvade­set godina.

Faktori rizika

Najvažniji faktor rizika je pušenje. Pušenje je odgov­orno za 85 % slučajeva karcinoma pluća. Najćešće se javlja kod muškaraca pušača uzrasta od 50 do 70 godina a poslednjih godina zabilježen je izraziti rast broja oboljelih žena pušača. Takođe je povećan i rizik od obolijevanja kod ne-pušača koji su izloženi duvanskom dimu. Ostali faktori rizika su: izloženost radonu, azbestnoj prašini, naftnim derivatima, zagađenost vazduha, hronične opstruktivne bolesti pluća, tuberkuloza, tumori gornjih aerodigastričnih puteva, genet­ska predispozicija.

Patohistologija

Postoji nekoliko tipova karcinoma pluća koji su podijeljeni u dvije velike grupe: mikroćelijski karcinom pluća javlja se u 20% slučajeva i ima tendenciju ranog širenja putem krvi, najćešče u mozak, jetru, kosti, nadbubrežne žlijezde. Nemikroćelijski karcinom pluća ćešća je histološka forma i javlja se u 80% slučajeva. Adenokarcinomi i planocelularni karcinom najčešće su forme. Najrjeđe se patohistološki verifikuje gigantocelularni karcinom. Ostale forme karcinoma pluća rijetko kada se dijagnostikuju. Karcinoidni tumori su prelazne forme i javljaju se u manje od 5% slu­čajeva.

Stadijum bolesti

Mikroćelijski karcinom pluća obično se klasiikuje kao „ograničena bolest” (karcinom pluća se nalazi u jednom plućnom krilu i limfnim čvorovima u njemu) ili kao „pro­širena bolest” (karcinom je putem krvi proširen u grudnu šupljinu ili drugdje).

Nemikrocelularni karcinom ima sledeće stadijume:

• Stadijum I: Karcinom je prisutan samo u jednom dijelu pluća.

• Stadijum II: Karcinom se proširio u susjedne li­mfne čvorove ili okolno tkivo (zid grudnog koša).

• Stadijum III: Karcinom se više proširio unutar grudnog koša i unutar glavnih limfnih čvorova.

• Stadijum IV: Karcinom se proširio u ostale djelove tijela, npr. jetru, mozak, kosti.

Simptomi

Postoji više načina kojima se može dijagnostikovati karcinom pluća. Nekada se on otkrije tokom redovnog ljekarskog pregleda, ali postoje i slučajevi kada oboljele osobe imaju simptome koji traju po više mjeseci a da uopšte nijesu svjesni da se radi o karcinomu pluća. Najčešći simptomi kar­cinoma pluća su:

• Kašalj

• Iskašljavanje krvavog ispljuvka

• Nedostatak vazduha

• Bol

• Česte upale pluća ili bronhitis, koji se ponavljaju tokom dužeg vremenskog perioda

• Zamor

• Gubitak apetita i tjelesne težine

• Promuklost

• Oticanje lica i vrata

• Oticanje jagodica na rukama.

Karcinom pluća je bolest koja se teško dijagnostikuje. Često se događa da se u momentu otkrivanja bolest putem krvi proširila na ostale organe.

Dijagnostika karcinoma pluća

Hirurgija

Radiografija pluća. Ovo je jednostavan i brz test koji može da pokaže lokalizaciju, veličinu i poziciju tumora. Ponekad je ovo nedovoljan pregled jer često ne dobijamo dovoljno informacija o tumoru, a ne tako rijetko možemo dobiti normalan nalaz koji, ukoliko su prisutni simptomi, zahtijeva dodatne dijagnostičke postupke.

Kompjuterizovana tomografija – CT. Ovaj metod nam može dati podatke o poziciji tumora, veličini, invaziji torakalnog zida, zahvaćenosti medijastinalnih limfnih čvo­rova. Magnetna rezonanca se preporučuje samo u pojedinim slučajevima, npr. kod procjene zahvaćenosti medijastinalnih LGL i krvnih sudova.

Pozitron emisiona tomografija PET. Metoda zasno­vana na primjeni radioobilježivača fluoro-dva-deoksiglukoze. U kombinaciji sa CT-om daje posebne podatke o zah­vaćenosti medijastinalnih limfnih čvorova. Metoda je visoko senzitivna i koristi se u otkrivanju nevidljivih metapromjena, posebno ako se planira hirurško liječenje. Metoda se pre­poručuje u praćenju terapijskog odgovora, gdje može dati veoma korisne informacije.

Bronhoskopija je metoda kojom se potvrđuje dijag­noza. Izvodi se u lokalnoj ili opštoj anesteziji, uvođenjem endoskopa kroz nos ili usta i uzimanjem uzorka sa sumnjivog mjesta – biopsija tumora. Neophodna je radi patohistološke verifikacije bolesti.

FNA. Uzimanje uzorka tumora iglom kroz torakalni zid: Vrši se u lokalnoj anesteziji i pod kontrolom radioskopije ili ultrazvuka.

Medijastinoskopija je metoda koja se radi u opštoj anesteziji i kojom se dobijaju precizniji podaci o zahvaćenosti limfnih čvorova medijastinuma. Posebno je značajna ukoliko se planira operativno liječenje.

Liječenje karcinoma pluća

Karcinom pluća se može tretirati hirurgijom, hemioterapijom ili radioterapijom. Ovi tretmani se mogu sprove­sti kao pojedinačni ili kombinovani, a odluku o tretmanu donosi multidisciplinarni tim (konzilijum ljekara), u zavi­snosti od velikog broja faktora: prvenstveno tipa tumora, stadijuma bolesti, opšte kondicije i internističkog nalaza. Stadijumi bolesti za nemikroćelijski karcinom pluća i opcije liječenja: