Značaj radiologije u medicini

0
551

radiologijaMeđunarodni dan radiologije (International Day of Radiology – IDoR) se obilježava 8. novembra – dan kada je Wilhelm Condrad Röntgen otkrio rentgenske ili X zrake 1895. godine,  time omogućio pogled u ljudsko tijelo i od tada revolucionarno  promijenio medicinsku struku i nauku. Za otkriće X-zraka, prvi je  dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1901. godine.

Postavio je  temelje radiologije kao nauke, i danas  nema kliničke grane medicine koja ne koristi radiološke metode u postavljanju  dijagnoze kao i u praćenju terapijskih efekata liječenja.

Ugledni naučni  časopis New England Journal of Medicine proglasio je slikovnu dijagnostiku jednom od 10 najvažnijih medicinskih  dostignuća  u posljednjih 1000 godina.

Inicijativa za obilježavanje Internacionalnog dana radiologije pokrenuta je kako bi se podigla svijest o značaju  radiologije u pravovremenom i sigurnom tretmanu pacijenata, ali i da bi se poboljšalo razumijevanje uloge radiologa u zdravstvenoj njezi.

Dijagnostički imidžing je jedna od najuzbudljivijih i najnaprednijih disciplina  medicine, koja se  najviše i najbrže razvija. “Jedna slika vrijedi hiljadu riječi…”,atraktivne slike nastale  kao rezultat pregleda klasičnim  rentgenskim procedurama, ultrazvukom, CT I MR pregledima i  molekularnim imidžingom u PET/CT pregledima izazov su za svakog radiologa i “tjeraju” ga  da stalno prati i usvaja nova  medicinska i tehnološka saznanja, što rezultira  pravovremenom  i  sigurnom dijagnozom

Zahvaljujući interventnoj radiologiji, radiolog danas postaje dio medicinskog  tima koji aktivno učestvuje u liječenju pacijenata.

Obilježavanjem ovog dana ukazuje se na medicinski  i naučni značaj radiologije, na ulogu radiologa u  medicinskim timovima, na visoka  edukacijska i profesionalna mjerila koja se traže od osoblja u radiološkim centrima

Radiološka dijagnostika traži  materijalna ulaganja u   savremenu dijagnostičku opremu i edukaciju  radiološkog kadra, ali korist je sigurno  mnogo veća. Dijagnostika brzom procjenom stanja traumatizovanih pacijenta  spašava živote, ranim otkrivanjem oboljenja omogućava pravovremeno  liječenje, smanjuje  broj invazivnih zahvata, skraćuje vrijeme bolničkog liječenja, štedi vrijeme i smanjuje  troškove  zdravstvene zaštite.

Za glavnu temu ovogodišnjeg Međunarodnog dana radiologije izabrano je  dijagnostika oboljenja dojke, sa ciljem da se ukaže  na važnosti radiologije u svim fazama borbe protiv karcinoma  dojke, od rane detekcije i prevencije do monitoringa terapije

Dijagnostika dojke  je jedan od  najboljih primjera  značaja  razvoja  savremene dijagnostičke opreme

Najvažniji metod koji omogućava da se rak dojke što ranije dijagnostikuje je. mamografija, koja  je zlatni standard u dijagnostici dojke .Od  analogne  mamografije sa brojnim dijagnostičkim  ograničenjima došli smo danas  do najsavremenijeg  moćnog trodimenzionalnog tomosinteznog  mamograma. Doza zračenja je  manja u digitalnoj mamografiji, a dijagnostika  preciznija

Nativna mamografija, koja podrazumijeva  snimanje dojki bez upotrebe kontrastnih sredstava,  koristi niske doze X zraka i filmove visoke rezolucije koji omogućavaju stvaranje  precizne slike tkiva dojke. U toku  pregleda  dojka je pozicionirana između dvije ploče koje je pritisnu, ponekad i do granica bola, ali to je  je neophodan da bi se izjednačila gustoća tkiva, smanjila  količina radijacije koja je potrebna (za snimanje tanjeg sloja tkiva potrebna je manja količina X zraka) i onemogućilo pomjeranja dojke. Na taj  način  dobija se oštra  i precizna slika  i izbjegava se ponavljanje  snimanja.

Digitalna mamografija koristi kompjutersku sliku dojke, dobijenu nakon konverzije rentgenskog snimka u digitalnu sliku. Pri tome kompjuterska tehnika posebno dozvoljava proučavanje detalja slike, koji se mogu uvećavati.

Najsavremeniji mamografski uređaj je 3 dimenzionalni tomosintezni mamogram, koji pravi snimke na sličan način kao mamograf, koristeći rendgenske zrake. Tokom snimanja, rentgen cijev pomjera se s desna na lijevo, čime se dobija  serija slika iz različitih poprečnih profila dojke, davanjem veoma male doze radijacije.

Primjenom ovog uređaja rizik postavljanja netačne dijagnoze je minimalan.        

MR-mamografija (MRM) koristi tehniku magnetne rezonancije uz upotrebu paramagnetskog kontrastnog sredstva. Ova tehnika je naročito korisna  u diferencijalnoj dijagnostici recidiva i ožiljnih promjena na dojci, kod multifokalnih ili bilateralnih promjena, u procjeni preoperativnih rezultata kod neoadjuvantne primjene hemoterapije ili zračenja, kao i kod dojki s implantatima, gdje je nativna mamografija insuficijentna.

Prva mamografija preporučuje se u starosnoj dobi  iznad 40 godina,  tada se  tkivo dojke počinje mijenjati, gubi na gustini, što mamografiju čini preciznijom. Dojke sa mnogo gustog, žljezdanog tkiva, što je karakteristično za  mlađe žene, su neprikladne za mamografski pregled. Sigurnost dijagnostike  je manja pa  se kod mlađih žena češće radi ultrazvuk dojki. Sigurnost mamografije je međutim, kod starijih žena visoka, oko 85 %, a u kombinaciji sa ultrazvukom, kao komplementranim pregledom iznosi i do 95%.

Kod  nas se uglavnom radi 2D ultrazvučni pregled dojke, u toku koga radiolog ručno pomjera sondu, što  oduzima mnogo vremena i zahtijeva  i direktnu i momentalnu analizu slike dobijene ultrazvukom od strane radiologa