Antraks (crni prišt)

0
413

Antraks je bolest iz grupe zoonoza. Uzrokovana je bacilom antraksa koji je gram-plus neotporan u spoljnoj sredini, ali stvara spore – otporne oblike, te na taj način može godinama ostati u životu. Naročito je patogen za goveda, ovce, koze, konje. U spoljnu sredinu dospijeva ektravaziranom krvlju ili raspadanjem životinja uginulih od antraksa. Životinje se zaraze na paši, jer se u travi često nalaze zarazne spore.

Antraks kod ljudi može biti:

– Profesionalni

– Industrijski

Ljudi se mogu inficirati na razne načine: radom oko oboljele ili uginule stoke, upotrebom produkata oboljelih životinja i preradom njihovih ostataka. Ulazno mjesto infekcije čine: povrijeđena koža, respiratorni sistem, digestivni trakt. Inkubacija traje 2-7 dana.

Klinička slika

1. Maligna pustula:

– Stadijum vezikule

– Stadijum kokarde

– Stadijum kruste.

2. Maligni edem

Mekani, bezbolni, pihtijasti otok na vratu ili glavi. Izuzetno teško opšte stanje bolesnika. Regionalne limfne žlijezde otečene i bolne.

3. Unutrašnji antraks

– Plućni antraks – Veoma teško stanje, slično pneumoniji. Često smrtonosan.

– Crijevni antraks – Nastaje zbog ingestije inficira­nom hranom. Simptomi: povraćanje, krvavi prolivi. Loša prognoza.

Antraksna sepsa

Sepsa se vrlo rijetko javlja kod ljudi. Nastaje primarno ili sekundarno. Klinička slika je jako teška, često smrtonosna.

Prognoza

Prognoza je uvijek problematična, ali ako se primi­jeni brza i adekvatna terapija, može biti i dobra, što zavisi od stadijuma i kliničkog oblika bolesti.

Dijagnoza

Anamneza, epidemiološki podaci, klinička slika, izolacija bacila antraksa, kultura, inokulacija sumnjivog materijala iz laboratorijskih životinja. Kod sepse, uzročnika oboljenja možemo izolovati iz krvi ili likvora.

Liječenje

Penicilin, antibiotici širokog spektra, antiantraksni serum, neosalvarzan.

Zaštita

Vakcinacija životinja, higijensko uklanjanje i zako­pavanje uginulih životinja veoma duboko u zemljište. Najbolje je izvršiti spaljivanje, uz prethodno polivanje krečom. Pranje i dezinfekcija štala i okoline gdje je stoka boravila i bila na paši.

Humana vakcina

Amerikanci su, u vrijeme kada su bile aktuelne terorističke akcije upotrebe pošiljaka sa antraksnom sporom, pokušali da obezbijede vakcinu koja bi bila upotre­bljiva u humanoj medicini. Ipak, ona se nikada nije našla u široj primjeni.

Antraks u Crnoj Gori

Epidemija kožnog antraksa 1993. god. – Bijelo Polje

Zbog upotrebe mesa od stoke koja je bila inicirana antraksom, 1993. godine razboljelo se šest osoba u Bijelom Polju.

Epidemija antraksa kod domaćih životinja u proljeće 2010. god. u opštini Ulcinj

Blizina rijeke Bojane

Nakon poplava koje su se dogodile u januaru 2010. godine ekipa Veterinarske ambulante „Veterinum” iz Ulcinja u junu mjesecu iste godine otkrila je i pratila epidemiju antraksa kod domaćih životinja – krava. Postojala je dobra saradnja sa Zdravstvenom službom.

 

Piše: prim. dr Gani Karamanaga, spec. pulmolog