Društvena bolest i bolest zavisnosti pojedinca

0
360

[heading]U Centru za nauku realizovan Seminar o sektama[/heading] Centar za nauku Kliničkog centra Crne Gore bio je organizator seminara koji se ticao jedne ne sasvim uobičajene teme kada su u pitanju skupovi koji se ovdje organizuju. Predmet događaja bio je uticaj i načini funkcionisanja sekti. Inicijator je bio psiholog Ivan Brajković, a publika koju su uglavnom činili psiholozi i psihijatri imala je priliku da čuje izlaganja profesionalaca koji se bave uticajem sekti, prije svih Zorana Lukovića, glavnog inspektora Uprave policije – Be­ograd, i specijaliste medicinske psihologije Vlajka Panovića, stručnjaka sa Vojno-medicinske akademije u Beogradu.

Otvarajući Seminar o sektama, dr Slavica Vuisić, načelnica Centra za nauku Kliničkog centra, navela je da se o grupacijama kakve su sekte malo zna, ali se zna da ih ima, da ima problema u zdravstvu vezanih za uticaj sekti, ali da ni taj segment nije detaljno upoznat. 27. oktobra, upravo u cilju upoznavanja sa novim oblicima zavisnosti – prvenstveno sa sektnim djelovanjem – organizovan je ovaj događaj. U kra­tkom osvrtu na temu, dr Aleksandar Celebić, skrenuo je pažnju prisutnih na značenje ovog društveno pogubnog vida udruživanja i aspekt međunarodnog djelovanja.

SLABOST POJEDINCA I UTICAJ SEKTE

Opšte je poznato da sekte predstavljaju kompleksnu društvenu pojavu koja se nameće kao veliki problem normal­nog funkcionisanja društva. Prema jednoj od najprihvatljivi­jih definicija, po ocjeni inspektora Zorana Lukovića, one predstavljaju svaku socijalnu grupu, bez obzira na broj članova formu organizacije i način registracije, koja vrši prevarnu zloupotrebu stanja i neznanja u situaciji slabosti pojedinca. Trudnice, maloljetnici, osobe kojima je potrebna pomoć, ali i pretjerano ambiciozni, usamljeni, asocijalizovani, predstavljaju osnovne ciljne grupe uticaja sekti. Pored vjerskih, u društvu postoje sektna djelovanja u vidu transgeneracijskih udruženja, neformalnih grupa mladih, koketirajućih satanista, ali se može govoriti i o uticaju brojnih guru pokreta, opasnosti od zloupotrebe humanitarnih organiza­cija, sinkretističkih sekti tipa Nju ejdž pokreta i sl. Govoreći o raznovrsnim pogubnim uticajima ovakvog djelovanja, in­spektor Luković je opisao cijeli niz slučajeva manipulacije ličnošću iniciranim od strane vođe sekti, koji uvijek imaju posljedice u vidu seksualne zloupotrebe, ukidanja osnovnih prava ličnosti, a u nerijetkim slučajevima ishod je fatalan -izvršenje samoubistva ili ubistva. Pored poništavanja osno­vnih društvenih vrijednosti – uništavanja porodice – rad sekti se usmjerava na korišćenje lične nesreće osobe koja je žrtva.

Kako je gospodin Luković upozorio, kursevi samo-pomoći, podizanja mentalne spremnosti, komercijalni kulto­vi, uticaj društvenih mreža dostupnih na internetu spadaju u samo neke oblike širenja uticaja sekti. Stoga je, smatra on, neophodno sprovesti obuhvatnu akciju profesionalaca raznih profila: između ostalih psihologa i psihijatara. Od ne manje važnosti je donošenje zakonske regulative kojom bi se sankcionisala zloupotreba slobode udruživanja. Kada je u pitanju medicina, tipičan primjer sektnog djelovanja prepoznaje se u nametljivom djelovanju brojnih „stručnjaka” alternativne medicine, tzv. terapijskih sekti. Nažalost, upozorio je g. Luković, nije rijedak slučaj da dođe do zloupotrebe nauke te da profesionalni ljekari i psiholozi krenu ovim putem, u cilju ostvarenja materijalne dobiti.

SINDROM ZAVISNOSTI OD SEKTE

Sekte, prema riječima spec. dr Vlajka Panovića, pre­dstavljaju novu socijalnu patologiju koja se širi kao pustinjski požar. Ukazujući na paradoks da u eri napretka informatičko-industrijske civilizacije sve više osoba postaju žrtve socijalne izolovanosti, on je objasnio da upravo takva klima pogoduje uticaju sekti. Usamljene osobe odgovaraju pozivu za udruživanje u krug „sličnih”, stvaraju iluziju o tome da su nekome potrebne i, korak po korak, postaju žrtve kriminal­nih naloga sekte čiji su članovi. Psihijatrijski termin za ovakav oblik zavisnosti, kako je saopštio dr Panović, naziva se sin­drom vezanosti za sektu.

Roditeljstvo danas dobija sve zahtjevniji oblik. Od roditelja se očekuje da pravovremeno prepoznaju promjene u ponašanju svoje djece i da pronađu način za ukazivanje pomoći. – Pomozite djeci da ono što gledaju i čitaju zapravo vi vidite kako oni to razumiju i da bi mogli da razlikuju dobro od zla, tužno od lijepog, prljavo od čistog – apel je dr Panovića upućen roditeljima koji zbog obaveza na poslu ili čega drugog zanemaruju obaveze prema djetetu. Djeci, smatra on, treba podariti mogućnost odrastanja bez pretjeranog uticaja inter­neta, video igrica i crtanih filmova koji u njima mogu da pro­bude agresivnost.

Svjesnim uticajem na remećenje mehanizma lučenja kortizola/adrenalina, koji se prirodno pojačava tokom stresa, posredstvom medijskih sadržaja, utiče se na poremećaj li­čnosti djeteta. Njegovim odrastanjem ovaj uticaj se širi na razbijanje porodice, naravno one u kojoj vladaju poremećeni porodični odnosi: neusaglašenost roditelja, neposvećenost roditeljstvu i sl. Dr Panović ističe da čak oko 90% ukupnog broja zavisnika od heroina u djetinjstvu nije upoznalo istin­sku očinsku pažnju. Očinstvo se, po njemu, uči, i neophodno je da o „prljavoj strani života” dijete bude upoznato od strane oca. Društvo u kom otac i dijete u svakodnevnom razgovoru provedu svega 3-5 minuta ne predstavlja pretjerano veliku prepreku za širenje uticaja sekti. Poremećaj ishrane djeteta, smanjenje trajanja sna i pojava ambicije da se ovlada tehni­kama tipa meditacije, signali su koji treba da navedu roditelja da razmisli o njegovom ponašanju.