Dva značajna jubileja

0
449

[heading size=”7”]Povodom obilježavanja 10 godina postojanja Centra za medicinsku genetiku i imunologiju Kliničkog centra Crne Gore i 17 godina kliničke genetike u ovom centru, 10. decembra 2010, u Amfiteatru Medicinskog fakulteta u Podgorici, upriličen je referentni naučni skup tokom kojeg je organizovan Simpozijum „Medicinska genetika i imunologija u kliničkoj praksi”.[/heading] Evociranje uspomena i prikazivanje ostvarenih rezultata vezanih za konstituisanje Centra za medicinsku genetiku i imunologiju u Podgorici bile su karakteristike svečanog dijela manifestacije priređene povodom obi­lježavanja desetogodišnjice rada ove institucije. Akademik prof. dr Goran Nikolić, dr Srđan Brkić, prim. dr sci. med. Olivera Miljanović, prof. dr Danilo Vojvodić i prof. dr Zvonko Magić, tim saradnika i eminentnih stručnjaka ovih oblasti, predstavili su hronologiju osnivanja Centra, rezul­tate i razvojne planove, te specifičnosti rada ovog zdravst­venog centra tercijarnog nivoa zdravstvene zaštite. Skup je, u ime Fonda za zdravstveno osiguranje Crne Gore, pozdravio predsjednik te ustanove dr Kenan Hrapović. Ministar zdravlja u Vladi Crne Gore, doc. dr Miodrag Radunović, svečano je proglasio početak održavanja naučnog simpozijuma.

Centar za medicinsku genetiku funkcioniše u sklopu Kliničkog centra Crne Gore i objedinjuje rad dvaju odjeljenja: Odjeljenja za medicinsku genetiku i Odjeljenja za imunologiju. Kako je navela prim. dr Olivera Miljanović, rad tih dviju jedinica objedinjen je zajedničkim fokusom istraživanja subcelularnog mo­lekularnog nivoa funkcionisanja našeg organizma i poremećaja koji u njemu nastaju.

Pravovremeno laboratorijsko otkrivanje postojanja hromozomskih aberacija koje ukazuju na mogućnost začeća ili rođenja osobe ozbiljno pore­mećenog zdravlja predstavlja jedan od najčešćih zada­taka koji se postavljaju pred kliničare Centra. Statistički podaci na koje je ukazala dr Miljanović ukazuju na djelotvornost angažovanja jedne ovakve institucije. Riječ je o postojanju 0.6% ukupnog broja novorođenčadi koja se rađaju sa hromozomskom bolešću, 3-5% trudnoća koje nose rizik ove vrste, 2-3% novorođenčadi sa kongenitalnim anomalijama, te 6% djece starosti do jedne godine koja imaju ovakav zdravstveni problem. 15.000 klinički obrađenih slučajeva, 3.300 parova zainteresovanih za dobijanje zdravog potomstva i skoro 5.000 trudnica koje su uključene u program genetskog savjetovanja, pokaza­telji su frekventnosti rada u Centru za vrijeme od njegovog osnivanja. Posebno se ističe podatak o uspjehu u snižavanju incidence Daunovog sindroma kod novorođenčadi u Crnoj Gori, koja je sa početnih 1:530 snižena na 1:1280. Kao posebnu vrijednost rada u Cenru prof. dr Danilo Vojvodić prepoznao je broj speciičnih usluga po pacijentu koji se u ovom trenutku nalazi na zavidnom nivou od 1.2 usluge po osobi. Ubrzano kompletiranje medicinske usluge na državnom nivou i smanjenje troškova usluga, pred­stavljaju, po njegovoj ocjeni, ne manje značajan parametar uspješnog rada. Efekte ovakvog rada airmativno je vrednovao i dr Kenan Hrapović, koji je izrazio spremnost za podršku ovakvim projektima i ubuduće.

Edukacija studentskog kadra i učešće u regu­laciji zakonske normative koja se odnosi na ovu oblast predstavlja sekundarnu ali ne manje značajnu funkciju Centra. Uz isticanje značaja angažovanja ovakvih insti­tucija u zdravstvenom sistemu, te analizu rezultata rada Centra, ministar zdravlja doc. dr Radunović, istakao je značaj učešća kadrovske službe ove ustanove u ustanovljenju Zakona o uzimanju i korišćenju bioloških uzoraka i Zakona o zaštiti genetskih poda­taka.

– Mi smo spremni i mislim da zajednički možemo ući u jednu novu vizuru u kojoj bi jedan Insti­tut za biomedicinu Kliničkog centra, koji bi objedin­javao četiri osnovna stuba: medicinske genetike, kliničke imunologije, centra za kliničku farmakologiju i centra za matične ćelije, mogao da obezbijedi sve naše dalje razvojne projekte, između ostalog transplantacijske medicine i medicine matične ćelije – obrazložila je tokom svog obraćanja prim. dr Miljanović.

Postignuća i mogućnosti medicinske genetike i imunologije u kliničkoj praksi

Dijagnostika autoimunskih bolesti, njen značaj, interpretacija dobijenih podataka, dileme i primjena, bili su tema izlaganja dr Tamare Jovićević, stručnjaka Kliničkog centra Crne Gore. Dajući opis aspekata detekcije autoantitijela i mehanizama njihovog učešća u organskim procesima, te podsjećajući na klasifikacione grupe ovih antitijela i svojstva procesa autotolerancije, dr Jovićević je detaljno opisala metodologiju rada u Centru za imunologiju: metodu indirektne imunoflorescencije i enzim-imunotest. Iako nesavršeni, kao uostalom i sve ostale imunološke dijagnostičke metode, ovi testovi pokazuju visoku senzitivnost a pokazuju se i kao značajni prediktori nastanka bolesti.

Prof. dr Danilo Vojvodić, stručnjak Vojnomedicinske akademije Beograda, ukazao je na naučna saznanja vezana za tumačenje enigmatskog procesa eliminacije tumorskih ćelija posredstvom imunog sistema organizma i proces multimorfnog prikrivanja osobina tumorske ćelije koja stalno usavršava svoje sposobnosti prikrivanja promjena i na taj način prevazilazi djelovanje imuno-sistema. Proces svakodnevne produkcije tumorskih ćelija jedna je od odlika funkcionisanja ljudskog organizma. Da bi se obezbijedilo normalno funkcionisanje organizma, imunosistem prepoznaje promjene koje nastaju na mem­brani ćelije koja je promijenila funkciju i uništava ih pravovremenom reakcijom. Problem nastanka tumorskih bolesti javlja se u trenutku kada tumorska ćelija uspješno prikrije svojstva promjene statusa i dostigne autonomni i razarajući efekat. Tada imunološki sistem više nije u mogućnosti da odreaguje u smislu odbrane organizma. Tumorska ćelija manipuliše imunskim odgovorom na razne načine, a savremena medicinska nauka nema terapijski odgovor za uspješnu terapiju tog poremećaja. Objašnja­vajući da se svi napori nalaze u sferi kombinovanja aktivne i pasivne imunoterapije, dr Vojvodić je prezentovao i prin­cip funkcionisanja metode koja je tek od početka decembra 2010. našla svoje mjesto u terapijskom procesu pacijenata oboljelih od melanoma koji se liječe na Institutu za dermatovenerologiju u Beču. Riječ je o davanju antigen prezentujućih ćelija napunjenih peptidima tumora u kombinaciji sa limfocitima ili antigenima koji su u stanju da inhibiraju određene tumorske procese.