Ispitivanje i liječenje opstruktivnog respiratornog sindroma (ORS) kod djece

0
300

[heading size=”7”]Naša iskustva[/heading] U Dječjem dispanzeru u Kotoru u periodu od 2001. do 2012. godine ispitivano je i liječeno 174 djece uzrasta od 0 do 18 godina od opstruktivnog respiratornog sindroma (kašaj, wheezing, dispneja, auskultacjski nalaz: produžen ekspirjum sa pratećim zvucima). Dijagnoza bolesti je postav­ljena na osnovu anamnestičkih podataka, kliničke slike, nalaza RTG grafije pluća, laboratorjskih, bakte­rioloških i ORL ispitivanja.

Osnovni cilj terapije je bio uklanjanje spazma glatke muskulature brohna i eliminacija nagomilanog sekreta iz disajnih puteva. Antibiotike smo primjen­jivali samo u slučajevima sa izraženim znacima respi­ratorne infekcije prema odgovarajućem antibio­gramu. Teške oblike, posebno kod male djece sa bronhopneumoničnim infiltracijama smo upućivali na bolničko liječenje.

U dječjem uzrastu najčešća su oboljenja respiratornog trakta. Udio ovih oboljenja u ukupnom morbiditetu kod djece predškolskog doba se kreće do 75%, dok je kod školske nešto niži i kreće se oko 73%. U strukturi opšteg mortaliteta u djece, respiratorna oboljenja zauzimaju značajno mjesto, on se kod djece uzrasta do 14 godina kreće oko 10 do 12%.

Mnogi statistički podaci govore da svako malo dijete u prosjeku godišnje oboli 4 do 6 puta od infekcije gornjih respira­tornih puteva naročito u sezoni od septembra do aprila. U literaturi se navode podaci da je učestalost virusnih infekcija u male djece zastupljena u oko 70% slučajeva, 20 do 25% bakterijske, a ostali procenti odnose se na druge mikroorganizme i razne štetne fiziko – hemijske materije.

Uzroci ovako visokog morbiditeta i mortaliteta u djece su u anatomskim, fiziološkim, imunološkim i funkcionalnim specifičnostima respiratornog sistema kod djece kao i u faktorima životne sredine i socijalno ekonomskim.

Lumen disajnih puteva mali je, naročito u prvih pet godina života, tako da svaka infekcija sluzokože tih puteva dovodi, pored ostalog, i do pojave edema što se manifestuje otežanim protokom vazduha, tj. dispnejom (lumen bronhija u odojčeta i malog djeteta je tri puta uži nego kod većeg i odraslog). Broj alveola i vazdušnih puteva desetostruko se povećava od doba odojčadi do odraslog.

U dječjem dobu slabo je razvijen mišićni i hrskavičavi sloj traheobronhijalnog stabla, zbog čega su disajni putevi kod djece skloni kolapsu.

Imunuloški sistem kod djece je slabo otporan prema mikrobima i drugim štetnim materijama, koje dospijevaju u disajne puteve (Imunoglobulin G, fetus prima od majke, koji se poslije u organizmu odojčeta brzo kataboliše, ostali serumski imunoglobulini G, M, A postupno se stvaraju).

U vremenu od 2001. do 2012. godine u Dječjem dispanzeru u Kotoru ispitivano je i liječeno 174 djece sa opstruktivnim respiratornim sindromom (kašalj, wheezing, dispneja, auskultatorni nalaz: produžen ekspirijum sa pratećim zvucima).

Uzrast i pol djece su prikazani na tabeli 1.

TABELA 1

 

Uzrast Pol Ukupno
m. ž.
0 – 12 mjs. 17 11 28
12mjs. – 3 god. 56 33 89
1 – 7 god. 17 16 33
8 – 18 god. 13 11 24
Ukupno 103 71 174

 

Iz tabele 1 se vidi da je od 174 djece, muškog pola 103 djece, ženskog 71. Najveći broj djece je uzrasta od 12 mjeseci do 3 godine. Dijagnoza bolesti je postavljena na osnovu anamnestičkih podataka, kliničke slike, nalaza RTG grafije pluća, laborato­rijskih, bakterioloških i ORL nalaza. U djece sa pozitivnom lič­nom i porodičnom anamnezom u smislu na alergiju upućivana su na alergološko testiranje na inhalacione alergene (prick-testiranje).

Rezultati alergološkog ispitivanja su prikazani na tabeli 2. TABELA 2

Naziv alergena Broj djece
Kućna prašina 18
Buđ 17
Posteljina 2
Polen trave 3
Polen stabla 2
Duvan 3
Perje 9
Ukupno 44

 

U 44 djece su bili pozitivni kutani testovi na inhalacione alergene, vršeno prick testiranje (eng. prick, ubod).

Najviše je bila izražena alergija na kućnu prašinu (18) i buđ (17).

U 106 djece se opstruktivnim respiratornim sindromom (ORS) izražena je povezanost godišnjeg doba sa pojavom oboljenja.

Oboljenje se javljalo najviše u jeseni (37) i u proljeće (34). U 68 djece napadi su se javljali nezavisno od godišnjeg doba (Tabela 3).

TABELA 3

Godišnje doba Broj
Proljeće 34
Ljeto 13
Jesen 37
Zima 22
Nezavisno od god. doba 68
Ukupno 174

Zaključak

Opstruktivni respiratorni sindrom (ORS) se javlja najčešće kod djece predškolskog doba što se objašnjava uticajem više faktora podijeljenih na eksogene (socijalno-ekonomski činioci) i endogene (anatomske, funkcionalne i imunološke osobenosti disajnih puteva u djece). Kod male djece slabije je razvi­jen mišićni i hrskavičavi sloj traheobronhijalon stabla nego kod odraslih, ali je zato, bogatiji sekretornim elementima. Mukozne žlijezde i peharaste ćelije se povećavaju za vrijeme učestalih infekcija donjih disajnih puteva. Ovim se objašnjava povećana bronhosekrecija kod djece u toku opstruktivnih bolesti pluća. Koncentracija imunoglobulina u serumu je niža nego u odraslih posebno IgA, čija je uloga u lokalnoj odbrani pluća poznata. Među egzogenim faktorima dobra je poznata uloga respiratornih infekcija, naročito virusnih u nastajanju bronhoopstuktivnih bolesti u djece. Pored infekcija, veliki značaj se pridaje socijalno-ekonomskim uslovima u kojima dijete živi, kao i atmosferskim polucijama te aktivnom i pasivnom pušenju. Mnogi pulmolozi upozoravaju da hronična plućna bolest odraslih u velikom procentu vuče svoje porijeklo iz djetinjstva.

Navedeni podaci opominju i sugerišu neophodnu prevenciju i liječenje opstruktivnog respiratornog sindroma u djece.

 

Pišu: prof. dr. sci. med. Zdravko N. Kadijević i dr Čelebić J. Stojanka, pedijatar