U našim bolnicama zastupljena jako niska stopa ciljane antibiotske terapije – čak deset puta manja nego u Evropi (3%)
Dr Branka Bulatović – Beloica, infektolog
Klinički centar Crne Gore
S obzirom na činjenicu da je u našim bolnicama zastupljena jako niska stopa ciljane antibiotske terapije, svega 3%, osuđeni smo na primjenu empirijske terapije. U Evropi je ovaj procenat desetak puta veći (oko 30%). Primjena empirijske terapije znači da smo prinuđeni da koristimo antibiotike širokog spektra dejstva, kao i da u terapiji kombinujemo dva ili više antibiotika. To predstavlja rizik za nastanak i jačanje rezistencije na antibiotsku terapiju, što je ozbiljna javnozdravstvena prijetnja.
Komisija Ministarstva zdravlja Crne Gore je u avgustu 2023. godine donijela odluku da formira timove za podršku kliničarima u dijagostici i terapiji infekcija i obavezala sve bolnice i Klinički centar da kroz program upravljanja antimikrobnim lijekovima dovedu do optimizacije mikrobiološke dijagnostike i racionalizacije upotrebe antibiotika.
Članovi ovog Tima u Kliničkom centru Crne Gore su: infektolog, mikrobiolog i klinički farmakolog. U bolnicama nema kliničkog farmakologa, ali kao zamjene rade farmaceut i anesteziolog. Tim za podršku kliničarima u KCCG jedanput nedjeljno ima redovne konsultacije sa kolegama koji, eventualno, imaju dilemu ove vrste. Cilj je da im se pomogne oko odabira adekvatne antibiotske terapije. Takođe, članovi Tima dostupni su za konsultacije i van rasporeda, ukoliko neki pacijent zahtijeva pomoć.
Prilikom konsultacija, ordinirajući ljekar prezentuje stanje pacijenta, nakon čega Tim zajednički vrši analizu kako bi utvrdio postojanje infekcije i adekvatnu antibiotsku terapiju. Obilazeći pacijenta na licu mjesta Tim za podršku kliničarima procjenjuje eventualne dekubitalne promjene na koži, prisustvo centralnog venskog i urinarnog katetera kao potencijalnih mjesta infekcije. Mikrobiolog pruža ključnu pomoć u tumačenju mikrobioloških analiza, razjašnjavajući da li se radi o infekciji, kontaminaciji ili kolonizaciji bakterijama. Klinički farmakolog ispituje potencijalne interakcije između antibiotika i drugih ljekova koje pacijent koristi, posebno kod udruženih komorbiditeta ili imunokompromitovanih pacijenata, te precizira dozu lijeka na osnovu prikazanih parametara.
Tim za podršku kliničarima je posebno zadovoljan kada se radi o infekciji koja nije ozbiljna i kada može doprinijeti ozdravljenju pacijenta. Najveći problem predstavljaju teške infekcije uzrokovane multirezistentnim bakterijama, što može dovesti do životne ugroženosti pacijenta.
U Kliničkom centru Crne Gore rade dva tima koja se smjenjuju na mjesečnom nivou. Tokom prva četiri mjeseca rada, broj sastanaka bio je ograničen zbog izvjesnog otpora od strane ostalih kolega, koji su ovu vrstu angažovanja doživljavali kao nadzor i kontrolu. Međutim, nakon što su kolege shvatile ulogu Tima i njegov doprinos u pomoći pacijentima, broj konsultacija se značajno povećao. U oktobru 2024. godine zabilježen je najveći broj konsultativnih pregleda, ukupno sedamnaest.
Najviše konsultacija bilo je sa hirurškim granama, ali su uključeni bili i kolege sa kardiohirurgije, ortopedije, ginekologije, neurologije i pulmologije.
Najveći benefit ovakvog Tima odnosi se prevashodno na pacijenta, zatim na racionalizaciju potrošnje antibiotika i optimizaciju mikrobioloških procedura. Težnja svih nas je da optimizujemo upotrebu mikrobiološke procedure, da dovedemo do racionalne upotrebe antibiotika, da smanjimo otpornost bakterija na antibiotike, da smanjimo potrošnju u liječenju i, naravno, da dostignemo zdravstveni aspekt kontrole infekcija. Krajnji cilj je unapređenje kvaliteta rada svih zdravstvenih radnika kao i bezbjednost pacijenta u sistemu zdravstvene zaštite Crne Gore.
Sveobuhvatnim multidisciplinarnim pristupom i racionalnom upotrebom antibiotika smanjujemo neželjene toksične efekte u primjeni antibiotika, uticaj na razvoj rezistencije, potrošnju antibiotika, troškove liječenja, a najvažniji su klinički ishodi za samog pacijenta i unapređenje prepisivačke prakse. To u krajnjem doprinosi kontroli nad rezistencijom bakterija.
