Insulinski analozi

0
1071

Kratkodjelujući insulinski analozi karakterišu se bržom apsorpcijom, bržim postizanjem maksimalnog dejstva, nakon čega njihovo dejstvo opada. Tako ova grupa analoga, npr. insulin, postiže bolju glikoregulaciju postprandijalne glikemije, u čemu je njihov najveći značaj. On, takođe, poboljšava ukupnu glikoregulaciju i smanjuje broj noćnih epizoda hipoglikemije.

2000. GOD. DOBIJENI SU INSULINI DUGOG DEJSTVA

Nova grupa insulinskih analoga srednjeg dejstva izmjenom u svojoj strukturi treba da obezbijedi zaravnjenu, neparaboličnu krivu djelovanja kao posljedicu kontinuirane i podjednake apsorpcije, čime se obezbjeđuje adekvatna bazalna insulinizacija i približna normoglikemija našte i u preprandijalnim uslovima. Za ovu podgrupu insulinskih analoga, čiji su pred­stavnici insulin glargine i insulin detemir, izuzetno je važan efekat smanjenja varijabilnosti glikemija u toku produženog djelovanja, što, s jedne strane, obezbjeđuje redukciju hipoglikemija, a s druge strane, pouzdanost doziranja.

Insulinski analog srednjedugog dejstva (glargine) je dugodjelujući rekombinanatni analog humanog insulina, proizve­den rekombinantnom DNK tehnologijom, korišćenjem vrste E. colli. Molekul humanog insulina modifikovan je na poziciji 21, A lanca (zamjenom aspargina), što je u osnovi povećane stabilnosti ovog molekula aspargina sa pozitivnim naelektrisanjem na C terminalni kraj B lanca, čime se pH od kisjelog pomjera ka neutral­nom (humani insulin 5.4, analog 6.7). Na taj način se postiže potpuna rastvorljivost i formiranje mikropercipitata u neutralnoj pH sredini subkutanog tkiva nakon reapsorpcije, tako da se insulin glargine sporo i ujednačeno otpušta iz ovih mikroprecipitata ostvarujući ravnomjernu bazalnu insulinizaciju doziranjem jednom dnevno. Početak djelovanja registruje se nakon 1,5 časa, a maksimalna koncentracija se postiže 2.8-4.1 h poslije dozi­ranja.

Insilinski analog srednjeg dejstva – detemir – razlikuje se od humanih NPH insulina kako po strukturi tako i po načinu dejstva. Produženo dejstvo ovog insulina postiže se vezivanjem molekula za albumine i međusobnim vezivanjem samih molekula insulina. Insulin detemir formira stabilne heksamere na mjestu ubrizgavanja, čime se odlaže resorpcija slobodnih monomera u krvotok. Prisustvo masne kisjeline u molekulu detemira omo­gućava vezivanje za albumine na mjestu ubrizgavanja, što dodatno produžava vrijeme reapsorpcije. Nakon resorpcije 98% insulin detemira vezano je za albumine. Insulin detemir se koristi za bazalnu insulinizaciju, primijenjen jednom ili dva puta, kako u okviru terapije dijabetesa tipa 2, tako i tipa 1. Terapija se sprovodi uz analoge kratkog dejstva.

Fiksne mješavine insulinskih analoga postignute su izmjenom strukture insulin asparta, vezivanjem za protamin, čime dolazi do produženja djelovanja, a formiranjem bifaznog preparata insulin asparta, koji je istovremeno i kratkotrajnog i produženog dejstva, omogućena je istovremena korekcija postparandijalne glikemije i nivoa bazalne glikemije pred sljedeći obrok.

Bifazni insulin aspart sastoji se od 30% rastvorljive ko­mponente insulin asparta (čije dejstvo počinje brzo i postepeno prestaje). On na ovaj način oponaša fiziološki skok postprandijalne insulinemije i 70% insulin asparta protamina, što obezbjeđuje duže trajanje dejstva insulina, čime se postiže bazalna insulinizacija. Uopšteno govoreći, glavne prednosti insulinskih analoga u odnosu na NPH insulin su:

– Rjeđa pojava hipoglikemije

– Porast tjelesne težine niži nego kod NPH insulina

– Bolja predvidljivost i stabilnost farmakokinetike. Izbor preaparata insulina:

– U savremenoj terapiji treba koristiti samo preparate humanih insulina i insulinskih analoga

– Preparate kratkodjelujućih insulinskih analoga treba koristiti u slučaju nepostizanja ciljnih terapijskih postprandijalnih vrijednosti glikemija na terapiji humanim kratkodjelujućim insulinskim preparatima

– Fiksne mješavine insulina treba primjenjivati prvenst­veno kod pacijenata na konvencionalnoj terapiji, posebno u uslovima prisustva komplikacija ili kod oboljenja koja komplikuju ubrizgavanje insulina.

Brojne multicentrične studije, a naročito DCCT studija (Diabetes Control and Complication Trial) pokazale su da je primjena intenzivirane insulinske studije, bilo u vidu intenzivirane insulinske terapije, ili u vidu intenzivirane konvencionalne terapije (više od dvije doze), pokazala značajnu prednost u odnosu na konvencionalan režim u pogledu razvoja kasnih komplikacija dijabetesa. Ona se sprovodi pomoću pen-brizgalica ili kontinu­irane subkutane insulinske infuzije, te pomoću spoljne insulinske pumpe.

Prema preporukama IDF-a3, Europen Diabetes Policy Group procjenjuje da kod oboljelih od dijabetesa tipa 2 nizak vaskularni rizik imaju oni sa preprandijalnim glikemijama manjim od 5,5 mmol/l i sa PPG-om4 manjim od 7,5 mmol/l, te sa HbAlC vrijednošću manjom od 6.5 %. Prema rezultatima UKPDS-a, oralna monoterapija koja se primjenjuje kod dijabetesa melitusa tipa 2 DM efikasna je samo u roku od 3-4 godine, a već poslije 7-8 godina trajanja bolesti i kombinovana oralna terapija postaje manje eikasna pa se primjena insulina mora razmotriti.

Analozi danas nesumnjivo predstavljaju zlatni standard insulinske terapije. Činjenice govore da je ovo područje, kada su u pitanju dijabetes i razvoj insulina, uvijek bilo dio Evrope i svijeta. Sve vrijeme, domaći stručnjaci su aktivno i pažljivo pratili dostignuća nauke, kao što i danas čine, tako da su sva unapređenja i poboljšanja namijenjena tretmanu pacijenata stizala kod nas u veoma kratkom roku.

Bez obzira na postojanje svih oblika insulina i njihove dostupnosti pacijentima u našoj zemlji, uspješno liječenje se jedino postiže pravilnom ishranom, adekvatnom i redovnom fizičkom aktivnošću, samokontrolom, primjenom terapije, redovnim kontrolama kod endokrinologa i izabranih ljekara. Sve se to vrši da bi se smanjio broj od 2/3 pacijenata sa neregulisanim statusom, postigla bolja regulacija pacijenata i spriječile fatalne posljedice ove izlječive bolesti.

Jednom rečenicom, uspjeh u liječenju je 2/3 u rukama pacijenta, a preostali dio na svim drugima uključenim direktnim ili indirektnim putem u njegovu bolest !!

 

Piše: dr Valentina Kalinić, spec. endokrinolog