Trovanje etiolom

0
933

trovanjeOrganofosfati su jedinjenja koja imaju izraziti afinitet prema nervnom tkivu, odnosno prema enzimu acetilholinesterazi kojeg, inhibiraju i onemogućavaju vezivanje neurotransmitera acetilholina za svoje receptore. Kao posljedicu toga imamo nakupljanje acetilholina, što izaziva kontinuirane grčeve mišića.

Organofosforni insekticidi su visokotoksicni estri fosforne,tiofosforne i ditiofosforne kiseline veoma potentnih insekticidnih osobina.Unijeti u organizam se u velikoj mjeri,skoro potpuno metabolisu u jetri gdje se vecina ovog insekticida pretvara u jos toksicniji oblik”letalna sinteza”.

Insekticidi su hemijska sredstva za uništvanje štetnih nametnika u poljoprivredi, šumarstvu, komunalnoj higijeni, veterini, domaćinstvima itd.

Pri inhibiciji organofosforna jedinjenja fosforiliraju (ireverzibilno). Prilikom aplikacije PAMA-a dolazi do spajanja oksimske grupe ovog protivotrova i kompleksa organofosfata -enzima. PAM djeluje tako da se organofosforno jedinjenje odcijepi a zatim hidrolizira, što rezultira reaktivacijom enzima.

Načini unosa otrova su: oralni, dermalni i inhalacijom.

Opšti principi terapije trovanja

Odrzavanje vitalnih funkcija;

Prevencija resorpcije otrova;

Eliminacija otrova;

Simptomatska terapija;

Primjena antidota.

Vrste akutnih trovanja

Nestručno rukovanje i skladištenje;

Slučajna trovanja (zades);

Namjerna (samoubilačka, kriminalna, teroristička).

Put unošenja otrova je jedan od ključnih faktora koji projektuje u velikoj mjeri ishod trovanja.

Klinička slika trovanja

– inhibicija aktivnosti acetilholinesteraze mozga (nervnog tkiva), krvi i drugih tkiva što rezultira skupljanjem acetilholina na centralnim i neuroefektornim sinapsama holinergickog nervnog sistema.

– glavobolja,

– uznemirenost,

– vrtoglavica,

– znojenje,

– hipersalivacija,

– povraćanje,

– bolovi u predjelu želuca (spastički),

– hiperkinezija i grčevi (bradikardija),

– spoor,

– koma,

– prestanak disanja i rada srca.

Terapija trovanja sa organofosfatima

Teapija je specificna (antidotska), simptomatska ili detoksikaciona. Bilo kojoj vrsti terapije prethodi kardiopulmnlna reanimacija. Primjenjuju se prekid apsorpcije otrova, pranje kože i ostale mjere.

Antidoti su atropin i reaktivatori acetilholinesteraze (oksimi). Atropin je farmakoloski antagonista acetilholina ali samo na postganglijskim i skeletnim nervnim završecima. Daje se intravenski i intramuskularno na 10 minuta do znakova hiperatropinizacije (crvenilo lica, suva usta i jezik, midrijaza i tahikardija, a onda se atropin daje u dozi održavanja tokom nekoliko dana.

Reaktivatori acetilholonesteraze se daju u dozi 2g dnevno (4x500mg).

Simptomatska terapija se daje prema potrebi (diuretici, kardiotonici, antikonvulzivi, antiaritmici i antibiotici).

Detoksikacija se vrši forsiranom diurezom, hemoperfuzijom. Hemodijaliza i zamjena plazme se mogu primijeniti ali su manje efikasne zbog velikog afiniteta i brzog vezivanja organofosfata za tkiva.

Mjere profilakse

– Striktno se pridrzavati uputstva za skladištenje i upotrebu insekticida;

– Držati van domašaja djece;

– Ne koristiti insekticide u liječenju ljudi!!!

 

Prim. dr Sabahudin Pupović, spec. interne medicine
Zavod za hitnu medicinsku pomoć  CG – Jedinica Plav