Sudska psihijatrija

0
734

U novembru ove godine u izdanju izdavačke kuće “Pegaz” štampan je  univerzitetski udžbenik SUDSKA PSIHIJATRIJA, autora prof. dr Stanka Milića. Knjiga predstavlja treće dopunjeno i izmijenjeno izdanje. Odlukom nastavno- naučnog  vijeća Medicinskog fakulteta  u  Podgorici  2002. godine  knjiga je  odobrena kao udžbenik.

Dr Milić, kao doajen sudske prsihijatrije i vještak – član Udruženja sudskih vještaka Crne Gore,  u knjizi je sumblimirao svoje višegodinje bogato praktično  iskustvo i znanja stečena u zemlji i inostranstvu, a posebno kroz teorijski i praktičan rad na univerzitetskim jedinicma u Herceg Novom i Podgorici.

Značajno je što je autor u udžbeniku, osim duševnih bolesti naveo i sindrome sa kojima se vještaci   susreću u svakodnevoj praksi. Autor je, prateći i objašnjavajući  pravne propise koji se donose na ovu oblast, u cilju boljeg razumijevanja forenzičkih aspekata psihitarije, dao doprinos boljem razmijevanju  vještaka psihjatara  u odnosu na položaj i zadatke koji mu se postavljaju u svrhu vještačenja.

Knjiga je struktuirana u osam poglavnja uz indeks i literaturu sa preko 330 jedinica.

Prvo poglavlje se odnosi na značaj i perspektive forenzičke psihijatrije. Autor objašnjava  pojmove, razvitak, zadatke, interedisciplianarnost po pitanju edukacije u forenzičkoj psihijatriji. Autor s pravom konstatuje da se savremena forenzička psihijatrija, sa aspketa sadržaja prepliće sa pravom. Forenzicka psihitartija  predstavalja susbspecijalnost  u kojoj je naučno i klinčko isksustvo  primijenjeno  u pravnom sadržaju.

 

Psihijatrijsko vještačenje u sudskom postupkuje predmet drugog poglavlja,

u kojem se obrađuju sadražaji odnosa prava i psihijtarije, definicija krivičnog djela, društevna abnormalnost  i odbrana na sudu prema angloskasonskom pravu, drštvene poremećenosti, smanjene odgovornosti, automatizam lažnog priznanja, mentalni bolesnik i krivično djelo, osnovi psihijatrijskog vještačenja, uloga i zadaci psihijatrijskog vještaka, psihijtrajska ekspertiza, sastav prihijatrijske ekspertize, neposredno ispitivane vještaka na glavnom pretresu, ternimološka i pojmovna pitanja, vjestačenje psihički abnormalnih osoba kao svjedoka.

Vještačiti znači procjenjivati psihičku sposobnost, odnosno psihičko stanje određene osobe u odnosu na neki zakonski propis. Autor naglašava činjenicu da vještak treba da da svoj nalaz i mišljnje u skladu sa psihijatrijskom naukom, stručno i savjesno, imajući u vidu značajne  i dalekosežne  pravne i društvene posljedice  koje proističu iz  vještačenja za osobu koja se vještači, ali i za druge zainteresovane osobe. Psihjtarijska ekspertiza se definiše kao dokazno sredstvo u sudskom postupku. Ukazuje  se na  probleme terminoloskih i pojmovnih pitanja,  odnosno  nesporazuma između psihijatrijskih vještaka i pravne struke koja koristi termine definisane u zakonskim propisima.

Poglavlje III se bavi pitanjima vještačenja u kritičnim predmetima. U njemu se obrađuju pitanja o uračunljivosti, uračunljivost u krivičnom zakonodavstvu,  provođenju vještačenja u praksi, postupcima i zadacima psihjatrijskog vještaka, vještačenja primjene i prekida mjera bezbjedniosti, faktorima povezanim sa nasiljem i procjenom drustvene opasnosti.

U skladu sa zakonskim propisma, autor objašnjava postupak i zadatke psiijatrijskog vještaka, ističući da vještak određuje narav, vrstu, stepen i trajnost psihičke poremećenosti ukoliko, naravno, istu ustanovi. Neuropatoloske promjene na mozgu ističu se kao značajne  u potenijalnom riziku od ponašanja. Analiziranjem svih relevantih faktora i činjenica vještak treba da omogući vjerovatnost  o potencijalnom riziku  za ponavljanje krivičnog djela, te preporuke koje se odnose na liječenje.

        Vjestačenja u građanskom i porodičnom pravu su  sadrzaj IV poglavlja. Sdržaj ovog poglavlja se odnosi na vještačenje valjanosti ugovora, vještačenje valjnosti oporuke, vještačenje poslovne sposobnosti, duševne bolesti i poremećaja u odnosu na starateljstvo, strarateljstvo nad osobma lišenim poslovne sposobnosti, sposobnosti za brak psihički poremećenih osoba, psihijtrijska vještačenja  dodjele djece bračnim  partnerima u postupku razvoda braka, vještačenja nematerijalne štete – vidovi nematerijalne štete, vještačenje  fizičkog bola, pretrpljeni i budući strah, duševni bolovi zbog umanjenja životne aktivnosti, duševni bolovi zbog estetske naruženosti, pretrpljeni i budući duševni bolovi zbog povrede ugleda i časti i prva ličnosti, duševni bolovi zbog povrede slobode, duševni bolovi zbog smtri bliskog lica, pretrpljeni i budući bolovi zbog naročito teškog invalditeta bliskog lica, pretrpljene duševne patnje zbog povrede polne slobode, kao i problemi simulacije. Ističe se  da se kod vještačenja duševnog bola i straha, ali i fizičkog bola, u praksi javlja problem simulacije ili nadgradnje simptoma. Preporučuje se da  za otkrivanje simuliranja menetalnih problema u sudskim vještačenjima koristi više metoda. Mobing se definse kao specifičan oblik ponašanja  na radnom  mjestu, kojim jedna osoba ili skupina osoba, psihički i moralno zlostavlja  i ponižava drugu osobu, s ciljem ugrožavanja njezina ugleda, časti, ljudskog dostojanstva  i integriteta,  sve do elminacije s radnog mjesta. U ovom dijelu se obrađuju i pitanja vezana za prihičke traume i probleme vještačenja